وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی:
عیار نظام سلامت در شرایط سخت نشان داده شد
پایگاه خبری افق و اقتصاد-محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به نقشآفرینی جامعه سلامت گفت: شرایط سخت، عیار افراد را نشان میدهد و جامعه سلامت با ایستادگی و خدمت به مردم، عیار خود را بهخوبی نشان داده است.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد ؛ محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در اجلاس رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور، با اشاره به نقشآفرینی جامعه سلامت در جنگ ۱۲ روزه، جنگ تحمیلی اخیر، دوران دفاع مقدس و همهگیری کرونا، گفت: شرایط سخت، عیار افراد و مجموعهها را نشان میدهد و نظام سلامت در این شرایط، عیار خود را بهخوبی نشان داده است.
پیامبران پیش از حضرت رسول(ص)، با توجه به دوره تاریخی و زمان حضورشان، بیشتر معجزات حسی، عینی و احساسی داشتند.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ادامه داد: پیامبر خاتم به این معناست که بشر از آن مرحله به بعد باید با عقلانیت، کتاب و قلم تا آخرالزمان حرکت کند.
این موضوع مفهوم خاصی دارد و بحث اعجاز را از حالتهای حسی به یک اعجاز دائمی، عقلانی، کتابی و قلمی منتقل میکند؛ چیزی که مادام که جهان باقی است، باقی خواهد ماند و باید در همه رفتار و شئون زندگی به آن تمسک کنیم.
ما درگیر جنگ سخت شدیم و این جنگ، به نظر من، عیار حوزه سلامت و تیم ملی سلامت را از نگهبان تا پرستار و پزشک نشان داد.
رهبر شهید انقلاب نیز فرمودند که در جنگ ۱۲ روزه و آن ایام، حوزه سلامت نقشآفرینی کرد.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به دوران دفاع مقدس گفت: در جنگ هشتساله نیز همینطور بود. در شرایط سخت، عیار افراد نشان داده میشد.
در یک عملیات ممکن بود در طول جبهه آنقدر مجروح روی زمین بیفتد که هیچکس نتواند به آنها برسد، چون حجم بمباران، ترکش و خمپاره اجازه رسیدن به آنجا را نمیداد و حتی امکان تخلیه نیز وجود نداشت.
ظفرقندی با اشاره به عملیات والفجر ۴ اظهار کرد: در سال ۱۳۶۲ و در عملیات والفجر ۴، برای نخستین بار در آن عملیات از سلاح شیمیایی استفاده شد.
در منطقه پنج در خاک عراق، نیروهای ما که مشرف به شهر پنج بودند، امکان عقبنشینی نداشتند و کسی هم نمیتوانست جایگزین آنها شود؛ چرا که به دلیل حجم آتش، امکان اعزام نیرو به آنجا وجود نداشت.
نیروهای حوزه سلامت و نیروهای کادر و تیمهای اضطراری به همان خط مقدم میرفتند، خطسوم را وصل میکردند و کار میکردند و این روند ادامه داشته است.
ظفرقندی با اشاره به دوران کرونا گفت: در کرونا نیز عیار نظام سلامت نشان داده شد.
خانوادههای افراد از حضور در کنار بیماران پرهیز میکردند و همه این موضوع را میدانند، اما جامعه پزشکی و پرستاری ما بر بالین بیماران حاضر میشدند.
کسانی که خودشان بچه داشتند نیز در این شرایط خدمت میکردند؛ آن وجدان حرفهای و چیزی که از جامعه حوزه سلامت انتظار میرود، پرچم این حرفه را بالا نگه داشت؛ پرچم خدمت و علاقه و عشق به مردم را زیر بمباران دیدیم.
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بیان اینکه صحنههای این ایثار بسیار زیاد بوده است، گفت: صحنههای آن زیاد نشان داده شده، اما دهها برابر آن اتفاق افتاده و تصویربرداری نشده است.
واقعیت این است که در این صحنهها میبینید پرستار در حال بمباران شدن است، اما میرود و مجروحان یا اطفال و کودکان را نجات میدهد و بیرون میآورد.
ظفرقندی این اقدامات را شایسته تقدیر دانست و افزود: این موضوع شایسته تعبیر است و حداقل تقدیر این است که شأن، کرامت و احترام آنها را رعایت کنیم.
وی در ادامه با اشاره به جلسهای درباره بیمه سلامت اظهار کرد: اواخر سال گذشته جلسهای با حضور مسئولان مربوطه برگزار کردیم و درباره حساب و کتابی که انجام شده بود، بحث شد.
خود سازمان برنامه و بودجه نیز مقداری را که قبول داشت که باید پرداخت بشود و مشخص کرده بود.
پس از آن، بخشی از این مبلغ در قالب سهام در اختیار سازمان بیمه سلامت قرار گرفت. بیمه سلامت ۱۱۰ همت بدهی دارد که از مهر و آبان سال گذشته باقی مانده است.
از روز اول تمام تلاش ما این بود که این سهامی که در مجلس در بودجه قرار داده شده، به شکلی تبدیل شود که بتوانیم بدهیها را جبران کنیم، اما این موضوع با پیگیریهای متعدد و گاهی با جدیت زیاد دنبال شد و تأمین نشد.
از یک طرف ۷۴ همت و از طرف دیگر نیز مبالغ دیگری وجود دارد که باید تأمین شود.
وزیر بهداشت با اشاره به خدمات نظام سلامت در جنگ ۱۲ روزه گفت: از ابتدای جنگ ۱۲ روزه تا امروز، ۶۶ هزار مجروح را بهصورت رایگان درمان کردهاند.
بیش از ۳۰۰ آمبولانس تخریب شده و بیش از ۷۰ بیمارستان آسیب دیدهاند که برخی از آنها آسیب کلی دیدهاند.
وی با اشاره به بیمارستان اندیمشک گفت: بیمارستان اندیمشک دیگر به جز بخش اورژانس قابل استفاده نیست و بیماران مجبورند به دزفول یا اهواز بروند.
اینها اتفاقاتی است که رخ میدهد و کارهایی است که انجام میشود و با وجود همه اینها، تابآوری نظام سلامت حد اعلای خود را نشان میدهد.
وی با تأکید بر ضرورت برگزاری جلسات ویژه برای بررسی مسائل استانها گفت: جلسات ویژهای لازم است.
آن بخشی که مربوط به کشور است نیز باید در بودجه دیده شود. اگر بخواهیم در این زمینه حرف اول را بزنیم، این است که در بودجه نکاتی که باید دیده شود، بهدرستی و در قالب چیزی باشد که قابل وصول و دسترسی باشد، نه اینکه سهام در اختیار ما قرار گیرد.
ابتدا بانکها را برای فروش در سازمان خصوصیسازی گذاشتند، بعد گفتند نمیشود. مذاکراتی با وزیر اقتصاد و افراد دیگر داشتیم و بعد گفتند خودروها را بگذاریم تا سهام آنها فروخته شود که آن هم موانع و بحثهای خودش را داشت.
من شاید بیش از پنج بار با رئیسجمهور درباره برگزاری جلسه صحبت کردم و دو یا سه بار نیز جلسه گذاشته شد، اما به دلیل اینکه رئیس سازمان برنامه و بودجه در سفر بودند، جلسه تشکیل نشد و قرار شد پس از بازگشت ایشان، جلسه با حضور رئیسجمهور برگزار شود.
افزایش ظرفیت پزشکی بهتنهایی مشکل مناطق محروم را حل نمیکند
ظفرقندی با بیان اینکه افزایش چندبرابری ظرفیت پزشکی بهتنهایی نیاز مناطق محروم را برطرف نمیکند، گفت: باید برای افرادی که به مناطق محروم میروند، مسکن، پانسیون، معیشت مناسب و پرداخت بهموقع فراهم شود تا حضور آنها در این مناطق تأمین و ماندگار شود.
این تصور که اگر ظرفیت پزشکی کشور را دو، سه یا حتی ۱۰ برابر کنیم، نیاز مناطق محروم برطرف میشود، با تجربه طولانی و علم کارشناسی همخوانی ندارد.
اگر فردی وجود دارد که میتواند به منطقهای برود، باید حضور او را در آن منطقه تأمین کنیم و برای او مسکن، پانسیون، معیشت مناسب و پرداخت بهموقع فراهم کنیم.
پیشنهاد وزارت بهداشت برای مناطق محروم همین است و ما بارها در این زمینه صحبت کردهایم.
ظفرقندی با اشاره به بازدیدهای اخیر خود از مناطق مختلف کشور گفت: اخیراً به شیراز، فارس و بوشهر و همه شهرهای این مناطق رفتیم و آنها را از نزدیک بررسی کردیم.
در شهرستان مهر، برازجان و خرماج نیز همین مسائل را مشاهده کردیم؛ برای مثال، متخصص زنان، جراح و سایر نیروها حضور داشتند، اما متخصص بیهوشی وجود نداشت و با کمبود متخصص بیهوشی مواجه بودیم.
وی یکی از راههای حل این مشکل را افزایش تعرفهها دانست و گفت: یکی از راهها این است که تعرفه متخصصان را افزایش دهیم. ما همین امسال تعرفهها را به حد کافی افزایش دادیم تا افراد بیشتری وارد این مناطق شوند.
از سوی دیگر، باید از ظرفیت افرادی که هماکنون در این مناطق حضور دارند، استفاده کنیم.
قطعاً به راههای دیگری برای میانمدت و بلندمدت نیز نیاز داریم. حتی اگر امروز تعرفه متخصص بیهوشی، اورژانس یا اطفال را افزایش دهیم و همه افراد وارد شوند، این راهکار حداقل چهار سال دیگر جواب میدهد تا افراد وارد دوره شوند و فارغالتحصیل شوند.
باید بودجهای برای مناطق محروم در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد تا بتوانیم با سامانهای که در حال ایجاد آن هستیم، این مناطق را پوشش دهیم.
با همکاری معاونت درمان و دانشگاههای علوم پزشکی، مناطق محرومی که کمبود نیرو دارند، وارد سامانه میشوند و مشخص میکنند که در یک منطقه متخصص بیهوشی، در منطقهای دیگر متخصص اطفال و در جای دیگری به متخصص دیگری نیاز است.
در کنار این سامانه، سامانه دیگری نیز وجود خواهد داشت که افرادی را که حاضر هستند با پرداخت مناسب، مناطق محروم را پوشش دهند و از زمان اضافی خود استفاده کنند، شناسایی و این نیاز را تکمیل میکند. این راهحل فوری است و فکر نمیکنم راهحل دیگری برای وضعیت فوری وجود داشته باشد.
وی خطاب به دکتر نجفی گفت: برای پوشش همه مناطق محروم با متخصصانی که میخواهیم در زمانهای اضافی آنها را بهکار بگیریم، در مناطقی مانند برازجان و ایرانشهر، عدد قابل توجه و بزرگی وجود ندارد.
حفظ آمادگی نظام سلامت برای شرایط بحران
ظفرقندی در ادامه با اشاره به محورهای اجلاس رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور گفت: بحث اجلاس امروز دو موضوع دارد که بیشتر بهصورت کارگاهی دنبال میشود.
بحث نخست، ادامه تابآوری در بحران و جنگ است. گاهی برخی تصور میکنند که دیگر زمان آرامش و آسایش فرا رسیده است، اما اینگونه نیست.
شب گذشته دشمن دوباره حمله کرد. این مسیر در هر شرایط سیاسی و نظامی که پیش برود، ما باید آمادگی خود را حفظ کنیم.
باید روشهای مختلف و مدلهای مختلفی را که برای تأمین نیازها لازم داریم، حفظ کنیم.
ظفرقندی با اشاره به آمادگی نظام سلامت پیش از آغاز جنگ گفت: پیش از شروع جنگ، چون میدانستیم مسئله اصلی ما سرم و خون خواهد بود، برای این دو موضوع آمادگی ایجاد کردیم چراکه سرم و خون مورد نیاز است و سایر موارد مانند برخی داروها در اولویتهای سوم و چهارم قرار داشتند.
پیش از شروع جنگ، یک میلیون لیتر سرم ذخیره کردیم؛ بهگونهای که هیچجا کمبود ایجاد نشد.
وزیر بهداشت با اشاره به اهمیت جابهجایی و سرعت انتقال تجهیزات گفت: جابهجایی و سرعت انتقال تجهیزات نیز اهمیت زیادی دارد.
وقتی در عرض دو یا سه شب، استانهای شمالی مانند مازندران، گیلان و گلستان با اضافه شدن هشت تا ۱۰ میلیون نفر جمعیت مواجه میشوند، طبیعتاً باید برای تأمین نیازهای آنها از جمله دیالیز، شیر خشک و دارو آمادگی داشته باشیم.
همه اینها آمادگیهایی است که باید از قبل انجام شود. استانها، شهرهای معین و بیمارستانهای معین همگی تعریف شدهاند و ابلاغ شده است و باید با یکدیگر همکاری کنیم تا این آمادگی را حفظ کنیم.
این آمادگی برای جان انسانهایی است که هر یک از آنها واقعاً میتواند آخرت انسان را تضمین کند.
انسجام و وحدت، نیاز ضروری امروز کشور است
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت انسجام ملی اظهار کرد: باید با انسجام که نیاز امروز کشور است، باید حرکت کنیم. امروز برنامه آمریکا این است که با ایجاد محاصره اقتصادی، فشار اقتصادی را افزایش دهد و تنشهای داخلی را تشدید کند.
طبیعتاً مشکلات ایجاد میشود و مشکلات اقتصادی نیز میتواند به مشکلات اجتماعی منجر شود. در آستانه سال جدید، از نظر سال آموزشی نیز قرار داریم و باید به این موضوعات توجه کنیم.
کاری که امروز باید انجام دهیم این است که نیروهای مختلف بنشینند و با دانشجویان و اساتید صحبت کنند و گفتمان، تعامل و همراهی داشته باشیم.
باید انسجام و وحدت را حفظ کنیم؛ موضوعی که در آیات مکرر قرآن بر آن تأکید شده و امروز نیز یک نیاز ضروری است.
نیاز اصلی امروز جامعه، پرهیز از ایجاد تفرقه است
ظفرقندی با اشاره به شرایط استثنایی کشور، بر ضرورت تألیف قلوب، پرهیز از تفرقه و ایفای نقش اجتماعی، اقتصادی و تبیینی دانشگاههای علوم پزشکی تأکید کرد.
شرایطی که امروز داریم واقعاً شرایط استثنایی است. مهمتر از همه، موضوع تألیف قلوب است که باید اتفاق بیفتد.
وزیر بهداشت با اشاره به آیهای از قرآن کریم، افزود: ممکن است افراد نظرات مختلفی داشته باشند و این طبیعی است، اما وقتی در یک جامعه قرار میگیریم که امروز نیاز اصلی آن تألیف قلوب است، باید این موضوع را رعایت کنیم و همه باید آن را رعایت کرده و از ایجاد تفرقه پرهیز کنیم.
ظفرقندی با تأکید بر ضرورت فعالیت دانشگاههای علوم پزشکی فراتر از وظایف حرفهای خود اظهار کرد: ضروری است در مسائلی که در حوزه سلامت وجود دارد، کمی فراتر از حرفهای کار کنیم.
اگر فقط بگوییم کار ما طبابت و درمان است، اگرچه نجات جان انسانها همیشه خوب و ارزشمند است، اما چیزی که امروز از خودمان انتظار داریم این است که درباره مسائل کلان صحبت کنیم و در مسائل کلان اثرگذار باشیم.
اگر جایی مشکلی در حوزه سلامت میبینیم، این موضوع به زیرساخت توسعه پایدار و متوازن برمیگردد. سلامت انسان و جامعه سالم، زیرساخت توسعه است.
ظفرقندی با اشاره به نقش دانشگاههای علوم پزشکی در موضوعات قانونگذاری گفت: اگر دیدیم قانونی در حال آمدن است که توسعه علمی ما را دچار توقف میکند، باید برویم و صحبت کنیم و توضیح بدهیم.
اگر قانونی در حال تصویب است که ارتباط ما با مجامع علمی بینالمللی را آسیب میزند، باید برویم و درباره آن صحبت کنیم.
وقتی بیتفاوت باشیم و قانون وارد مرحله اجرا شود، دیگر کاری نمیتوانیم انجام دهیم.
اگر از الان توجه کنیم و توضیح دهیم که اگر یک ماده قانونی تصویب شود، فردا دیگر نمیتوانیم مقاله ارائه کنیم، ارتباط علمی داشته باشیم و گفتوگو و تبادل علمی انجام دهیم، این مطالب باید پیش از تصویب دیده و درباره آنها توضیح داده شود.
حتماً نمایندگان محترم مجلس به این موضوعات توجه میکنند. مثالهای متعدد دیگری نیز در زمینه تأثیرگذاری بر حوزه علم پزشکی، آموزش پزشکی و مسائلی که شما با آن مواجه هستید، وجود دارد.
ظفرقندی با اشاره به موضوع آلودگی هوا گفت: ما همیشه میگوییم درباره آلودگی هوا باید اعتراض کنیم. کشور میداند که مشکل وجود دارد، اما وظیفه ما این است که درباره آن صحبت کنیم.
توسعه همهجانبه یعنی توسعه علمی، توسعه اقتصادی، توسعه سلامت و توسعه سرمایه اجتماعی. این همان توسعه متوازن، پایدار و همهجانبه است.
پزشکی خانواده و نظام ارجاع؛ ریلگذاری جدید در نظام سلامت
ظفرقندی پزشکی خانواده و نظام ارجاع را یک ریلگذاری جدید در نظام سلامت دانست و گفت: پزشکی خانواده و نظام ارجاع نیاز به فرهنگسازی و توضیح برای همه دارد؛ از رئیس ستاد پزشکی خانواده و نظام ارجاع در هر استان و استاندار محترم گرفته تا دبیر ستاد که رئیس دانشگاه علوم پزشکی آن منطقه است. تأکید خود رئیسجمهور نیز بر همین موضوع است.
واقعیت این است که ما امروز در بینظمی و بیساختاری هستیم. هرکس بخواهد امآرآی میگیرد و هرکس بخواهد سیتیاسکن میگیرد؛ حتی ممکن است آن سیتیاسکن مورد قبول پزشک نباشد و بگوید من این را قبول ندارم و برو یک جای دیگر. این وضعیت موجب ریختوپاش و هدررفت هزینهها میشود و باید سازماندهی شود.
هدف ما از پزشک خانواده و نظام ارجاع، صرفهجویی منابع است و اما هدف اول نیست. هدف اول این است که بیمار نیازمند روستایی با کرامت و احترام از روستای خود به مرکز جامعه بیاید، ویزیت شود، ارجاع شود و برای او نوبتگیری شود.
پس از آن، بیمار به شهر مورد نظر میرود، در زمان مقرر نوبت میگیرد و توسط متخصص ویزیت میشود و اگر لازم باشد، بستری میشود. در پرداخت هزینه او نیز کمک میشود.
چهار روز اول رایگان است و بعد ۱۵ درصد است که آن را نیز بعداً کاهش میدهیم و در نهایت بستری رایگان خواهد بود. با این کار، کرامت افراد نیازمند و بیماران رعایت میشود و این اتفاق در حال انجام است.
ظفرقندی با اشاره به بازدید خود از درمانگاه کلینیکی سطح ۲ در برازجان، اجرای منظم نظام ارجاع در این مرکز را قابل توجه دانست و ابراز امیدواری کرد با همکاری مجموعه سلامت، در شرایط سخت کشور اقدامات مؤثری انجام شود.
در بازدیدی که از درمانگاه کلینیکی سطح ۲ برازجان داشتیم، واقعاً لذت بردم؛ کار کاملاً منظم بود. مسئول ارجاع، بیماران را از سطح یک به این مرکز ارجاع میداد، نوبتگیری انجام میشد و برای بیماران از متخصصان نیز نوبت گرفته میشد.
به نظرم این چیزی که ایدهآل ما است، تا حدود زیادی در این مرکز در حال اجراست.
امیدوارم با کمک یکدیگر در این شرایط سخت کشور کاری انجام دهیم که هم خدا از ما راضی باشد و هم خود انسان از خودش راضی باشد.
وی با اشاره به مفهوم رضایت از عملکرد خود گفت: دو کار هست که آدم از انجام آنها احساس رضایت میکند؛ یکی اینکه بیماری شفا پیدا کند و پدر و مادر و خانوادهاش خوشحال شوند و حالشان خوب شود و دیگری اینکه دانشگاهها، دانشجوهایی تربیت کنند که بعداً هر کار مثبتی انجام دهند، به پای آنها نوشته شود.
اینها آموختههای ما است و هر کار مثبتی که در دانشگاه انجام میدهند، قطعاً در ثواب آن نیز سهیم هستید.
