نمایشگاه برق، ویترین مطالبات و معمای زمستان شد

سکینه مهرائی
بیستوششمین نمایشگاه بینالمللی صنعت برق، فراتر از یک رویداد فناورانه، به آیینهای برای بازتاب چالشهای انباشته در تاروپود شبکه انرژی کشور تبدیل شد، جایی که در کنار رونمایی از دستاوردهای مهندسی، صدای طلبکاران بخش خصوصی و پرسشهای بیپاسخ درباره چراییِ ناترازیهای دهههای اخیر، سنگینی میکرد.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد، بیستوششمین نمایشگاه صنعت برق در شرایطی برگزار شد که سالنهای آن بیش از هر دوره دیگری، مملو از حضور شرکتهای پیمانکاری و تولیدکنندگانی بود که نه فقط برای بازاریابی، بلکه برای پیگیری مطالبات معوق خود به وزارت نیرو رجوع کرده بودند. شلوغی معنادار غرفهها، نشانی از یک گلایه جمعی بود. امروز بزرگترین مانع برای توسعه زیرساختها، نه فقط محدودیتهای فنی، که زنجیره بدهیهای وزارت نیرو به بخش خصوصی است. چرخهای که انگیزه سرمایهگذاری را در نطفه خفه کرده و پروژههای حیاتی را به کما برده است. در حاشیه این نمایشگاه، زمزمههای تردید درباره واقعیسازی قیمت برق نیز به گوش میرسید، چالشی که اگرچه به عنوان کلید خروج از بنبست مالی مطرح میشود، اما همچنان در سایه ابهام و مصلحتاندیشیها، بلاتکلیف باقی مانده است.
سایه سنگین مطالبات بر شانههای زیرساخت
واقعیت این است که وزارت نیرو در یکسالونیم گذشته، بهویژه در شرایط پیچیده و دشوار کشور، عملکرد قابل قبولی در حفظ پایداری شبکه برق داشته است. مدیریت بحران در زمانههای سخت، توانسته چراغ خانهها را روشن نگه دارد و این دستاورد، نشاندهنده ظرفیتهای فنی و اجرایی موجود در پیکره این وزارتخانه است. با این حال، در کنار این تقدیر منصفانه، نمیتوان چشم بر دههها سهلانگاری بست. اکنون زمان آن است که پرسیده شود؛ چرا در بزنگاهی که کشور با بحران سوخت و انرژی روبهرو است، باید میراثدارِ قصورهای گذشته باشیم؟
اورهال نکردن بهموقع نیروگاهها، فرسودگی تجهیزات، بیتوجهی استراتژیک به توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، ناتوانی در مدیریت تعرفهها و حتی عدم تدبیر قانونی برای مقابله با برقدزدیها، مسائلی نیستند که یکشبه ایجاد شده باشند. اینها زخمیهای کهنهای هستند که در دهههای گذشته به حال خود رها شدند. حال پرسش اساسی این است: آیا میتوان با تکیه بر مدیریتهای جهادی لحظات بحرانی، کشوری را اداره کرد که در دوران آرامش و صلح، هیچ گام مؤثری برای پیشرفت بر نداشته است؟
مدیریت جهادی در طوفان
تفاوت مدیریت در زمان جنگ و صلح، در «پیشدستی» است، نه «واکنش». وزارت نیرو به عنوان یک مثال بارز، نشان داده که در زمان جنگ و شرایط حاد، توانایی بسیج منابع و حلوفصل مشکلات را دارد. اما سوال اینجاست که چرا همین توانمندی در دهههای گذشته، زمانی که کشور از درآمدهای نفتی برخوردار بود و زیر فشار تحریمهای کمرشکن نبود، به کار گرفته نشد؟
ما دو دهه است که با بحران برق، گاز و انرژی دستبهگریبانیم؛ مشکلی که امروز صدای آن از خانه مردم تا صنایع بزرگ بلند شده است. چرا در همان سالهای طلایی که امکان رفع مشکلات به مراتب ارزانتر و آسانتر بود، راهکارها اجرایی نشدند؟
آیا این یک شکست مدیریتی در دوران صلح نیست که ما را مجبور کرده تا در زمانههای سخت، تنها به مدیریت بحران و توجیه کمبودها متوسل شویم؟
صنعت برق امروز باید به این پرسش کلیدی پاسخ دهد که آیا با تداوم مدیریت دقیقه نودی، میتوان انتظار داشت که زمستانها و تابستانهای آینده، دیگر شاهد تکرار سناریوهای ناترازی و هشدارهای تکراری نباشیم؟ نمایشگاه امسال نشان داد که صبر بخش خصوصی و توان فنی مستهلکشده کشور، به نقطه جوش رسیده است. اگر قرار است مدیریت جهادی، برند رفتاری وزارت نیرو باشد، باید این رویکرد پیش از وقوع بحران و در زمانِ فراغت از جنگ و تنش، برای بازسازی زیرساختها به کار گرفته میشد نه آنکه هر ساله در نمایشگاهها، تنها به بازگویی همان دردهای قدیمی اکتفا کنیم.
عبور از زمستان پیشرو، آزمونی برای هماهنگی نفت و نیروست اما آزمون بزرگتر، بازگرداندن عقلانیت بلندمدت به مدیریت انرژی است که در غبار دههها سهلانگاری، گم شده است. چراغهای روشن نمایشگاه، نباید ما را از تاریکی مزمنی که در زیرساختهای فرسوده کشور ریشه دوانده، غافل کند.




