کاهش قیمت گوشت، اثری بر سفرهها نداشت
اکرم رضائی نژاد
بازار گوشت قرمز پس از ماهها نوسان، جهشهای تاریخی قیمت و نااطمینانی برای مصرفکنندگان، اکنون نشانههایی از آرامش و حتی رقابت را تجربه میکند. روندی که به گفته فعالان صنعت دام، نتیجه همزمان افزایش عرضه داخلی، رشد واردات دام زنده و گوشت، و بالا رفتن ظرفیت کشتار و توزیع در مرزهاست.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد، با وجود این تحولات، واقعیت این است که کاهش اخیر قیمتها هنوز نتوانسته گوشت قرمز را برای بسیاری از خانوادهها به کالایی دستیافتنی تبدیل کند. آنچه در بازار رخ داده بیشتر حالت «توقف گرانی» دارد تا «ارزان شدن واقعی»؛ موضوعی که شکاف میان عرضه مناسب و تقاضای کمقدرت را بهخوبی نشان میدهد.
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، با استناد به شبکهای شامل بیش از ۶۰۰ مرکز پایش در استانها، اعلام کرده است که در حال حاضر حدود ۴ میلیون و ۶۳۰ هزار رأس دام سبک پرواری آماده کشتار در کشور وجود دارد. این عدد فقط برههای پرواری را شامل میشود و انواع دامهای ماده و دامهای سبک دیگر نیز در چرخه عرضه حضور دارند. با توجه به اینکه حجم کشتار ماهانه دام سبک در کشور در حدود ۷۰۰ هزار رأس است، میتوان گفت از نظر موجودی دام، وضعیت کاملاً باثبات است.
در بخش دام سنگین نیز شرایط مشابهی دیده میشود؛ ۳۷۵ هزار رأس گوساله پرواری اکنون آماده ورود به چرخه کشتار است، در حالی که حداکثر نیاز مصرفی ماهانه کشور ۵۰ هزار رأس برآورد میشود. این فاصله نشان میدهد که گرانیهای ماههای گذشته ریشه در کمبود دام نداشته، بلکه از عوامل هزینهای و شوکهای اقتصادی نشأت گرفته است.
سال جاری همچنین با زایشهای مناسب در مناطق غربی، جنوبغربی و فلات مرکزی همراه بوده و کاهش تأثیر خشکسالی سال قبل نیز به بهبود وضعیت دامداریها کمک کرده است. این مجموعه شرایط، سمت عرضه را تقویت و بازار را آماده ورود به دورهای آرامتر کرده است.
رقابت در بازار و افت قیمت اما نه برای همه
در کنار تولید داخلی، افزایش واردات دام زنده و گوشت از مبادی جنوبی و شرقی کشور نقش قابلتوجهی در تعدیل قیمتها ایفا کرده است. محمولههای وارداتی طی هفتههای اخیر بخشی وارد کشور شده، بخشی در مرزها کشتار شده و برخی نیز در مسیر توزیع قرار دارند. فعال شدن کشتارگاههای مرزی، عرضه گوشت گرم و توزیع منظم گوشت منجمد، فشاری رقابتی بر بازار وارد کرده است.
نتیجه این تغییرات خود را در قیمتها نشان میدهد. گوشت منجمد گوسفندی که تا چندی پیش در برخی مراکز به یک میلیون تومان هم رسیده بود، اکنون در بازه ۷۵۰ هزار تومان معامله میشود. در بخش گوشت گوساله وارداتی نیز، محمولههای هند و پاکستان که تا مرز ۹۰۰ هزار تا یک میلیون تومان قیمت داشتند، امروز حدود ۷۳۰ هزار تومان عرضه میشوند. قیمت دام سبک زنده نیز که روزگاری به ۶۲۰ هزار تومان رسیده بود، اکنون در معاملات مدتدار حوالی ۵۰۰ هزار تومان و در معاملات نقدی بین ۴۷۵ تا ۴۸۰ هزار تومان قرار دارد.
اما پرسش مهمی که میان مصرفکنندگان مطرح است این است که آیا این افت قیمتها در زندگی روزمره مردم قابل لمس شده است یا خیر؟
بخش زیادی از خانوارها معتقدند که حتی با وجود کاهش اخیر، گوشت قرمز همچنان کالایی گران و دور از دسترس است. وقتی قیمت گوشت منجمد همچنان ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان نوسان دارد، برای خانوادهای که با هزینههای فزاینده مسکن، درمان و حملونقل دستوپنجه نرم میکند، خرید گوشت تنها یک گزینه لوکس به نظر میرسد. به همین دلیل بسیاری از مصرفکنندگان این کاهشها را صرفاً «کم شدن شدت گرانی» میدانند.
پوریان نیز پیشتر تأکید کرده بود که پس از حذف ناگهانی ارز ترجیحی، قیمت واقعی گوشت در بازار «گم» شد. هزینه نهادههای دامی و شوکهای ارزی ساختار هزینهای دامداران را دگرگون کرد و فشار زیادی بر دامداران خرد و متوسط وارد آورد. در چنین فضایی، حتی با افزایش عرضه، قیمتها هنوز برای بسیاری از خانوارها مناسب نیست.
از سوی دیگر، افت قدرت خرید مردم و کاهش درآمد واقعی، بازار را با نوعی رکود پنهان مواجه کرده است؛ رکودی که در آن کالا وجود دارد اما توان خرید نه. همین موضوع باعث شده که حتی با فراوانی دام، تقاضای مؤثر ایجاد نشود و چرخه بازار کامل نگردد.
با این حال، فعالان این حوزه امیدوارند با استمرار واردات، ثبات سیاستی و کاهش هزینههای جانبی همچون حملونقل و مالیات، قیمتها بیش از این تعدیل شود و گوشت قرمز به سطحی برسد که برای طبقات بیشتری قابل تهیه باشد. پوریان اعلام کرده است که برای تأمین بازار شب عید و ماه رمضان مشکلی وجود ندارد و دام وارداتی امکان عرضه گوشت با نرخ پایینتر را فراهم میکند.
در مجموع، بازار گوشت قرمز از التهاب فاصله گرفته و اکنون در حال تجربه دورهای از رقابت و تثبیت است. اما تا زمانی که قیمتها با قدرت خرید خانوارها هماهنگ نشود، نمیتوان گفت این کالای ضروری دوباره به سفره مردم بازگشته است. کاهش قیمت گام مثبت و مهمی است، اما برای بخش بزرگی از جامعه هنوز کافی نیست و گوشت همچنان کالایی گرانقیمت در سبد مصرفی خانوادهها به شمار میآید.
