راهبرد جدید نظام مهندسی برای گذار از بحران خشکسالی؛
ساختمانها باید از «مصرفکننده» به «مدیر آب» تغییر ماهیت دهند
معماری عقیم ، قاتل منابع آبی
پایگاه خبری افق و اقتصاد ، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش در حوزه آب و معماری گفت که ساختمانهای آینده باید بهگونهای طراحی شوند که خود نقش «مدیر آب» را ایفا کنند و منطق تاریخی قنات و آبانبار، با بهرهگیری از فناوریهای روز، در معماری معاصر بازآفرینی شود.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد ، امین مقومی در نشست تخصصی بررسی پیوند آب و معماری که به همت فدارسیون صنعت آب ایران در محل سالن همایشهای اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برگزار شد، با اشاره به اهمیت برگزاری چنین نشستهایی اظهار کرد: مسئله آب به دلیل اهمیت و ابعاد گسترده آن، نیازمند تغییر نگرشی جدی است و برای اصلاح مسیر موجود باید همه بخشهای مرتبط، از سیاستگذاری تا اجرا، در کنار یکدیگر قرار گیرند.
معماری ایران؛ شکلگرفته در سرزمین کمآب
وی با اشاره به پیشینه معماری ایران گفت: ایران همواره سرزمینی کمآب بوده و بسیاری از بناها و فناوریهای تاریخی کشور، از قنات گرفته تا آبانبار، بر همین مبنا شکل گرفتهاند. به گفته وی، این میراث نشان میدهد که در معماری گذشته، کمآبی از همان مراحل اولیه طراحی مورد توجه قرار میگرفت.
مقومی افزود: امروز باید این پرسش را مطرح کنیم که آیا در معماری معاصر نیز آب به همان اندازه مورد توجه قرار میگیرد؟ متأسفانه در بسیاری از موارد، طراحی ابتدا بر موضوعاتی مانند سطح اشغال و تراکم متمرکز میشود و ملاحظات مربوط به آب در مراحل بعدی مورد توجه قرار میگیرد.
رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان تصریح کرد: بخش قابل توجهی از تصمیمات مرتبط با مصرف و صرفهجویی آب، به معماری بازمیگردد و لازم است نگاه صرفاً تأسیساتی به معماری اصلاح شود.
از آبانبار تاریخی تا «آبانبار معاصر» در ساختمان
وی با اشاره به راهکارهایی همچون انتخاب گونههای گیاهی متناسب، جمعآوری آب باران و بازچرخانی آب خاکستری گفت: این موضوعات باید از همان مرحله طراحی معماری مورد توجه قرار گیرند و بخشی از فرآیند ساختوساز باشند.
مقومی تأکید کرد: توجه به گذشته به معنای کنار گذاشتن فناوریهای جدید نیست، بلکه باید منطق حاکم بر فناوریهای تاریخی مانند قنات و آبانبار را بازآفرینی و در مهندسی امروز به کار گرفت. وی افزود: همانطور که آبانبار تاریخی بر پایه دریافت، ذخیرهسازی، حفاظت و مصرف بهینه آب شکل گرفته بود، میتوان همین منطق را در مقیاس یک ساختمان معاصر پیاده کرد.
به گفته رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان، «ساختمان در آینده باید مدیر آب باشد»؛ تغییری که به اعتقاد وی میتواند یکی از مصادیق اصلی تغییر نگرش در معماری و ساختوساز کشور باشد.
بخش خصوصی؛ خط مقدم تحول در صنعت ساختمان
مقومی با تأکید بر نقش بخش خصوصی در این مسیر اظهار کرد: بخش خصوصی در همه حوزهها خط مقدم است و بسیاری از تحولات بدون حضور و فعالیت آن اتفاق نمیافتد. وی گفت حضور سازمان نظام مهندسی در کنار بخش خصوصی باید به مطالبهگری و تعریف مسیرهای عملی برای اصلاح وضعیت منجر شود.
وی همچنین به تغییر رویکرد در مقررات ملی ساختمان اشاره کرد و گفت: در ویرایشهای جدید مبحث ۱۹، رویکرد از صرفهجویی انرژی به سمت توجه به عملکرد انرژی در فرآیند طراحی حرکت کرده است؛ تغییری که میتواند زمینه توجه جدیتر به عملکرد آبی ساختمان را نیز فراهم کند.
حرکت از بهرهوری انرژی به بهرهوری منابع
رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان با اشاره به آییننامه اجرایی شناسنامه انرژی ساختمان گفت: در این چارچوب، موضوع رتبهبندی انرژی مورد توجه قرار گرفته و در کنار آن، بحث ردهبندی آب نیز با پیشنهاد همکاران وزارت نیرو به این فرآیند اضافه شده است.
مقومی تأکید کرد: آب و انرژی دو مسئله جدا از یکدیگر نیستند و بهشدت به هم وابستهاند؛ بنابراین باید از نگاه صرفاً بهرهوری انرژی به سمت بهرهوری منابع حرکت کنیم. این تغییر نگاه میتواند علاوه بر مدیریت آب، در حوزه محیط زیست و کاهش هزینهها نیز آثار مثبتی داشته باشد.
نگهداری ساختمان؛ حلقه مغفول در چرخه مهندسی
وی یکی از حوزههای کمتر مورد توجه در مهندسی ساختمان را مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان، یعنی نگهداری ساختمان، دانست و گفت: در حوزه طراحی و نظارت، جامعه مهندسی کشور به واسطه هماهنگی میان دستگاههای مرتبط، عملکرد نسبتاً موفقی داشته است؛ اما در حوزه نگهداری، وضعیت تقریباً نزدیک به صفر است.
مقومی افزود: مدیریت صحیح نگهداری ساختمان میتواند ارتباط مستقیمی با مدیریت آب داشته باشد و این موضوع باید در کنار ملاحظات معماری، طراحی و اجرا مورد توجه قرار گیرد. وی گفت میتوان مدیریت آب را بهعنوان نقطه اتصال خلاقانه میان مبحث ۱۹ و مبحث ۲۲ در نظر گرفت؛ به این معنا که طراحی، اجرا و در نهایت نگهداری ساختمان در یک زنجیره یکپارچه دیده شوند.
تقویت نقش سازمان نظام مهندسی در مدیریت آب
رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان درباره نقش این سازمان در حل مسئله آب گفت: مهندسان در فاصله میان سیاستگذاری تا اجرا حضور دارند و بنابراین ارتقای دانش مهندسان و کارآمدتر کردن فرآیندها میتواند نقش مهمی در این مسیر ایفا کند.
وی ادامه داد: اگر جایگاه مهندسی و بهویژه موضوع نگهداری در ساختار مهندسی کشور تقویت شود، سازمان نظام مهندسی میتواند نقش مؤثرتری در حوزه آب ایفا کند.
نسخه واحد برای صرفهجویی آب؛ نه الزامهای پرهزینه
مقومی با هشدار نسبت به رویکردهای صرفاً مقرراتی در حوزه مصرف آب گفت: نمیتوان مسئله آب را تنها با ابلاغ چند ضابطه و الزام به استفاده از مصالح یا تجهیزات خاص حل کرد؛ زیرا برخی از این الزامات ممکن است هزینه ساختوساز را افزایش دهند و در نهایت حتی به مانعی برای تحقق هدف صرفهجویی تبدیل شوند.
وی تأکید کرد: راه درست، طراحی یکپارچه و معماری مرتبط با آب است و باید از ابتدا این موضوع را در فرآیند طراحی مورد توجه قرار داد.
پروانه آب ضرورت ندارد
رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان درباره پیشنهاد ایجاد سازوکاری با عنوان «پروانه آب» نیز گفت: لزوماً نیازی نیست مجوز جدیدی به فرآیند ساختوساز اضافه شود.
وی توضیح داد: اگر ملاحظات مربوط به آب و الزامات آن بهصورت کامل در طراحی معماری لحاظ شود، موضوع آب عملاً میتواند در همان پروانه ساخت پیشبینی شود و نیازی به ایجاد فرآیند یا ساختار جدید در این زمینه وجود نخواهد داشت.
بازخوانی معماری تاریخی ایران برای آینده ساختمان
مقومی در پایان با تأکید دوباره بر ضرورت بازخوانی تجربه تاریخی ایران گفت: باید تاریخ معماری کشور، بهویژه تجربههای مرتبط با آب، دوباره مورد مطالعه قرار گیرد و منطق قنات، آبانبار و دیگر الگوهای تاریخی در تحول صنعت ساختمان بازآفرینی شود.
وی تصریح کرد که تحقق این رویکرد نیازمند همکاری همه فعالان و نهادهای مرتبط با حوزه آب و ساختمان است و نشستهای تخصصی میتوانند زمینه همافزایی و حرکت مشترک برای اصلاح مسیر را فراهم کنند.
