عمان مقصد تازه قدرت نمایی انرژی ایران

سکینه مهرایی

پایگاه خبری افق و اقتصاد-از پروژه‌های عظیم زیردریایی گرفته تا رویای هیدروژن سبز، ایران در حال گشودن دریچه‌ای تازه به سوی بازارهای بین‌المللی است. عمان، مقصد جدید و استراتژیک توانمندی‌های مهندسی کشور، قرار است به سکوی پرتاب صادرات انرژی ایران تبدیل شود. اما در پسِ این تفاهم‌نامه‌ها و پروژه‌های بزرگ، چه چالش‌هایی در کمین شرکت‌های ایرانی است و نقش بانک‌ها و صندوق‌های تضمین در این نبرد اقتصادی چیست؟

به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد ؛ در حالی که معادلات انرژی در منطقه به سرعت در حال تغییر است، ایران تلاش می‌کند با بهره‌گیری از توان فنی و مهندسی خود، جایگاه خود را در زنجیره تامین انرژی‌های نو تثبیت کند.

عمان، در این میان، به عنوان یک بازیگر کلیدی در نقش یک پل ارتباطی عمل می‌کند. اما گذار از تفاهم‌نامه‌های کاغذی به پروژه‌های عملیاتی و سودآور، مستلزم پاسخگویی به چالش‌های پیچیده اقتصادی و زیرساختی است.

محمدولی علاءالدینی، معاون وزیر نیرو در امور بین‌الملل، در پاسخ به سوال خبرنگار افق و اقتصاد مبنی بر اینکه، با توجه به اینکه عمان یک کشور پیشرو در انرژی‌های نو است و ایران هم از ظرفیت بالای فنی برخوردار است، اما به‌طور معمول پروژه‌های عملیاتی ملموس را کمتر می‌بینیم.

این مسئله بیشتر به چالش‌های بودجه، تکنولوژی یا مدل‌های بانکی مربوط است؟ مشکل در کجاست؟ گفت: اتفاقاً رابطه ایران و عمان بسیار خوب و دیرینه است و پروژه‌های اجرایی هم زیاد داشته‌ایم.

حتی در بخش خصوصی که الان فعال و پررونق است، شرکت‌ها در حال کار هستند. علاوه بر آن، شرکت‌هایی که وابسته به دولت هم بودند، در قالب کمیسیون‌های مشترک دو کشور فعال‌اند و عملاً کارها در جریان است.

برای نمونه، در خط انتقال برق زیردریایی، بخش قابل توجهی از کار مشاوره توسط یک شرکت ایرانی انجام شده و وارد مراحل بعدی شده است.

همچنین در زمینه‌ای دیگر که کار  مشاوره‌ای  بوده، شرکت مهاب قدس انجام داده و شرکت‌های توانمند ایرانی در حال فعالیت در عمان هستند.

وی درباره اینکه عمان به‌عنوان بازار هدف برای صادرات خدمات فنی و مهندسی مطرح است، اما می‌بینیم برخی شرکت‌های ایرانی با موضوع  ضمانت‌نامه‌ها  مشکل دارند، نیز گفت: شرکت‌های ثبت‌شده در عمان در حال فعالیت‌اند.

در گذشته برخی شرکت‌های ایرانی به‌دلیل  تحریم‌ها  چالش‌هایی داشتند، اما برای بخشی از شرکت‌ها این موضوع حل شده و برای برخی دیگر نیز در حال پیگیری و حل شدن است.

در این حوزه، بانک توسعه صادرات و صندوق ضمانت صادرات در حال انجام کار هستند. البته شرایط این سازوکارها باید با شرایط صندوق و بانک‌ها تطبیق داده شود تا مسیر اجرایی و مالی پروژه‌ها روان‌تر شود.

علاءالدینی، در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار افق و اقتصاد مبنی بر اینکه، در حال حاضر که مذاکرات سرمایه‌گذاری در جریان است، عمان در چه جایگاهی قرار دارد؟ و آیا وعده‌های مالی مشخصی هم وجود دارد؟ گفت: عمان یکی از بهترین کشورهایی است که ما سال‌ها رابطه دوستی و همکاری داشته‌ایم.

بدون تردید در شرایط جدید، عمان جایگاه ویژه‌ای خواهد داشت؛ اما باید دید  خودشان چقدر تمایل عملی برای سرمایه‌گذاری  دارند.

وی با اشاره به اعداد و ظرفیت‌ها نیز بیان کرد: در بسته‌ای که در تفاهم با آمریکا اعلام شده بود،  عدد ۳۰۰ میلیون دلار  مطرح شد. اگر چنین صندوقی ایجاد شود، احتمالاً سایر کشورها هم برای مشارکت و سرمایه‌گذاری ترغیب می‌شوند و این می‌تواند بستری جدی برای شکل‌گیری همکاری‌های بیشتر فراهم کند.

از قبل نیز عمانی‌ها تمایل به سرمایه‌گذاری داشتند، اما اینکه دقیقاً چه میزان سرمایه‌گذاری عملیاتی شود، فعلاً قابل پیش‌بینی قطعی نیست.

ضمن اینکه سال گذشته، رئیس‌جمهور به عمان سفر کردند و چندین پروژه عملیاتی در قالب تفاهم مورد توافق قرار گرفت که  الان در حال انجام  است.

معاون وزیرنیرو در امور بین‌الملل همچنین در نشست تخصصی چشم‌انداز انرژی‌های تجدیدپذیر و هیدروژن سبز، درباره نقش هیدروژن در تامین برق  و اینکه چقدر می‌توانیم از این ظرفیت در تولید و صادرات استفاده کنیم و وضعیت ایران تا امروز سخن گفت و اظهار کرد: وزارت نیرو و همچنین بخش‌های دانشگاهی در کشور، به‌صورت جدی سندهای لازم را آماده کرده‌اند و فعالیت‌ها آغاز شده است.

اما در عین حال، تغییرات اولویت‌ها، و همچنین  چالش‌های ناترازی انرژی  در کشور، باعث شده که هنوز آن‌طور که باید، در عمل به شکل گسترده وارد فاز اجرایی جدی در حوزه‌های مرتبط با هیدروژن نشویم.

وی درباره راهکارهای اصلی که بتواند کنار این مسیر قرار بگیرد تا در تولید و صادرات نقش مؤثری داشته باشد، گفت: در کنار توسعه فناوری، باید روی اقدامات کلیدی در حوزه برق هم تمرکز شود؛ از جمله کاهش تلفات در شبکه، افزایش راندمان نیروگاه‌ها، تنوع‌بخشی به سبد تولید شامل حرارتی و نیز به‌ویژه تجدیدپذیرها مثل انرژی بادی و خورشیدی.

در این چارچوب، بخش انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور فعالیت خوبی داشته و حدود  ۵۰۰۰ مگاوات تولید برق  به شبکه متصل شده است. همچنین در حوزه  مدیریت مصرف ، وزارت نیرو استراتژی مشخصی تدوین کرده تا به مرور زمان نتایج آن در کاهش ناترازی دیده شود.

با توجه به شرایط سخت اخیر و آسیب به برخی زیرساخت‌ها، آیا برنامه‌ای برای حمایت از بخش خصوصی در حوزه تولید و تاب‌آوری و توسعه دارید؟

مسئولیت مستقیم این بخش با من نیست، اما واقعیت این است که در همین شرایط سخت،  توانمندی‌های وزارت نیرو در تعمیر، سرویس، و پایدار نگه داشتن شبکه  در حوزه برق و آب بسیار اثرگذار بوده است؛ این یک دستاورد چند دهه تلاش در مجموعه‌های داخلی است که توان مقابله با تهاجم وسیع را بالا برد.

علاءالدینی درباره حوزه بین‌المللی و اینکه در کنار موضوع  صادرات و واردات برق  برای جبران بخشی از خسارات، با کشورهای همسایه همکاری‌هایی انجام شده و بخشی از ناترازی و اثرات آسیب‌ها از این مسیر در حال مدیریت است، افزود: فدراسیون صادرات انرژی در این زمینه می‌تواند کمک‌کننده باشد. از طرف دیگر، بخش خصوصی امروز نقش چشمگیری در پیشبرد حوزه آب و برق دارد.

اگر صنعت آب و برق امروز  توانمندی صادراتی  دارد، دلیلش این است که به یک ظرفیت جدی و متکی به بخش خصوصی رسیده‌ایم.

ما جلسات خوبی با  هیئت‌مدیره انجمن صادرات انرژی  داشتیم و قرار شد که بستر‌ساز و حامی این بخش  باشیم، هم در حوزه صادرات، ارتباطات و هم در مسیر واردات فناوری و توانمندسازی.

نکته مهم این است که هم‌راستا با نگاه وزارت نیرو، تمام این فعالیت‌ها باید بر پایه  استفاده از ظرفیت بخش خصوصی  پیش برود.