سنگر پولی در میدان تنش

زهرا افشاری

درست در روزهایی که سایه نااطمینانی‌های منطقه‌ای بر سر بازارها سنگینی می‌کند، شریان‌های مالی ایران در خط مقدم آزمونی سرنوشت‌ساز ایستاده‌اند؛ جایی که شبکه بانکی باید زیر فشار بار ۸۸ درصدی تأمین مالی کشور، هم‌زمان هم ضربه‌گیر شوک‌های ناگهانی باشد و هم ترمز ناترازی‌های کهنه‌ای را بکشد که سال‌هاست موتور تورم را روشن نگه داشته‌اند.

به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد، هفته بانکداری در ایران همواره فرصتی برای سنجش سلامت شریان‌های مالی کشور بوده است، اما تقارن این مقطع با اوج‌گیری تنش‌های منطقه‌ای و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک، شبکه بانکی را در موقعیتی بی‌سابقه قرار داده است. اقتصادی که بنابر آمارهای رسمی بیش از ۸۸ درصد از بار تأمین مالی آن مستقیماً بر دوش بانک‌ها قرار دارد، در مواجهه با تکانه‌های بیرونی بیش از هر زمان دیگری به تاب‌آوری این شبکه وابسته است. از این رو، نظام پولی کشور این روزها نقشی دوگانه ایفا می‌کند؛ از یک سو باید خط مقدم پایداری کسب‌وکارها و زنجیره تأمین کالاهای اساسی باشد و از سوی دیگر، مانع از اشتعال مجدد موتورهای درونی تورم و تشدید ناترازی‌های انباشته شود.

دوگانه تاب‌آوری و مهار ناترازی در خط مقدم اقتصاد

در شرایطی که اقتصاد با شوک‌های مقطعی و تهدیدهای فزاینده مواجه است، وظیفه نخست شبکه بانکی تضمین سرمایه در گردش بنگاه‌های مولد و پشتیبانی از معیشت عمومی است. با این حال، انتقال فشارهای مالی دولت و بخش‌های مختلف به شبکه بانکی طی سال‌های گذشته، ترازنامه بسیاری از بانک‌ها را با ریسک کفایت سرمایه و قفل‌شدگی دارایی‌ها روبه‌رو کرده است. رویدادها و همایش‌های اخیر بانکداری نشان می‌دهد سیاست‌گذار پولی مهار ناترازی‌های کهنه و تعیین‌تکلیف مؤسسات اعتباری کم‌بازده را به عنوان پیش‌شرط تقویت سپر دفاعی اقتصاد در دستور کار قرار داده است؛ زیرا در بستر متلاطم کنونی، هرگونه اضافه برداشت مهارنشده می‌تواند مستقیماً به نوسان متغیرهای کلان و افت ارزش دارایی‌ها منجر شود.

تغییر پارادایم از تزریق پول پرقدرت به تأمین مالی زنجیره‌ای

پاسخ سیاست‌گذار به این تنگنای ساختاری، حرکت از خلق پول خام به سمت راهکارهای اعتباری غیرتورمی است. توسعه ابزارهایی مانند اوراق گام، برات الکترونیک و صکوک ارزی که در محور مباحث تخصصی هفته بانکداری مورد توجه قرار گرفت، مسیری را باز می‌کند که جریان نقدینگی بدون نیاز به چاپ پول جدید و تنها از طریق گردش اعتبار میان حلقه‌های تولیدی به حرکت درآید. این رویکرد انضباطی، ضمن هدایت مستقیم منابع به گلوگاه‌های استراتژیک، مانع از اثرگذاری منفی فشارهای بیرونی بر حجم پایه پولی می‌شود.

صیانت از زیرساخت پرداخت و حفظ آرامش عمومی

لایه حیاتی دیگر در بانکداری شرایط ویژه، پایداری بدون وقفه شبکه‌های پرداخت الکترونیک و پدافند سایبری سامانه‌های شتاب و شاپرک است. در مقاطعی که تنش‌های ژئوپلیتیک با موج‌های التهاب روانی همراه می‌شود، حفظ دسترسی پایدار مردم به خدمات مالی و اطمینان از سلامت تسویه‌های بین‌بانکی، نقش اساسی در حفظ ثبات بازارهای خرد دارد. گزارش‌های رسمی حکایت از آن دارد که تقویت معماری امنیتی و تاب‌آوری فناوری اطلاعات بانک‌ها، اکنون به اولویتی معادل مدیریت ذخایر ارزی و ریالی تبدیل شده است.

به این ترتیب، شبکه بانکی ایران در این برهه حساس، به مثابه ضربه‌گیر اصلی در برابر نااطمینانی‌های محیطی عمل می‌کند. هم‌راستایی میان انضباط بودجه‌ای دولت، به‌کارگیری ابزارهای اعتباری نوین و مدیریت سخت‌گیرانه ترازنامه‌ها، سه پیش‌شرط کلیدی است تا این سنگر پولی بتواند بدون افتادن در دام رکود یا تورم بیشتر، اقتصاد را از دالان شوک‌های ناگهانی عبور دهد.