معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری:
بیش از ۳۰ دانشگاه در جریان تجاوز نظامی دشمن آسیب دیدند
پایگاه خبری افق و اقتصاد-ابوالفضل واحدی معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه در پی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی بیش از ۳۰ دانشگاه گفت: جنگ تحمیلی سوم پیامدهای انسانی و اجتماعی متعددی به همراه داشته است؛ از جمله افزایش نگرانیها درباره بیکاری، تمایل به مهاجرت.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد ؛ ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تأکید بر اهمیت اطلاعرسانی بهموقع، دقیق و متناسب با نیاز مخاطبان، اظهار کرد: اطلاعرسانی بهموقع، دقیق و مناسب، اقدامی بسیار ارزشمند است، بهویژه در شرایطی که با تغییر و تحولات پیدرپی روبهرو هستیم.
به دلیل همین سرعت تغییر و تحولات، اگر در خصوص اتفاقاتی که رخ میدهد شتابزده تصمیمگیری یا اطلاعرسانی کنیم، این موضوع میتواند جامعه مخاطبان را دچار ناپایداری کند.
بنابراین اگر در این امور با تأمل بیشتری عمل میکنیم، به این دلیل است که دچار هیجانات مقطعی نشویم؛ به همین منظور تلاش میکنیم اطلاعرسانیها از طریق مکتوبات انجام شود تا تغییرات پیدرپی نداشته باشیم و مخاطبان دچار سردرگمی نشوند.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به شرایط خاص سال تحصیلی گذشته گفت: ما سال تحصیلی بسیار خاص و ویژهای را پشت سر گذاشتیم.
سالی که در ادامه جنگ ۱۲ روزه، امتحانات سال گذشته ناتمام مانده بود و آغاز سال تحصیلی با امتحانات نیمسال گذشته همراه شد.
همچنین حوادث دیماه را داشتیم که برای همه ما تلخ بود و اتفاقات بسیار ناگواری رقم خورد. در آن مقطع آموزش را مجازی اعلام کردیم و امتحانات دوره کارشناسی نیز بهصورت مجازی برگزار شد.
همچنین برای آغاز نیمسال دوم نیز برنامهریزیهایی انجام شده بود که همزمان با جنگ تحمیلی و ظالمانهای شد که به کشور تحمیل کردند.
پس از آغاز جنگ، کلاسها و امتحانات بهصورت مجازی برگزار شد. اگر از فروردینماه تاکنون مرور کنیم، مشاهده میشود که کشور با نوسانات و تغییرات متعددی روبهرو بوده است.
با این حال، اولویت نخست ما همواره تأمین امنیت و سلامت جسمی و روانی دانشجویان بوده و بر همین اساس آموزش را مجازی اعلام کردیم.
پس از ایجاد آرامش نسبی، بهتدریج به سمت بازگشایی دانشگاهها حرکت کردیم. بر این اساس و با هماهنگیهای انجامشده، مقرر شد در مقطع تحصیلات تکمیلی آموزش بهصورت حضوری برگزار شود و در مقطع کارشناسی آموزش همچنان بهصورت مجازی ادامه یابد.
البته دانشگاهها برای دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی اختیار داشتند در صورت فراهم بودن شرایط، برنامهریزی لازم را برای برگزاری حضوری و فشرده این دروس انجام دهند.
واحدی با بیان اینکه این توضیحات مقدمهای برای تشریح روند تصمیمگیریها بوده است، گفت: ما یک ترم خاص را پشت سر گذاشتیم و با نوسانات بسیار زیادی مواجه بودیم.
در تصمیمگیریها اصولی را مدنظر داشتیم که از جمله آنها میتوان به حفظ سلامت و امنیت دانشجویان، استادان و کارکنان، تداوم آموزش و انتقال این پیام که چراغ دانش خاموششدنی نیست، اشاره کرد.
همچنین تلاش کردیم تفاوتها و الزامات آموزش مجازی و حضوری را نیز مورد توجه قرار دهیم.
با توجه به شرایطی که توضیح داده شد، هرچند هنوز تا حدودی با عدم قطعیت مواجه هستیم، اما از سوی دیگر شدت شرایط جنگی که در اسفندماه و فروردینماه وجود داشت کاهش یافته و این وضعیت نیازمند تدابیر لازم است.
معاون آموزشی وزیر علوم با ارائه آماری از وضعیت آموزش عالی کشور، اظهار کرد: تعداد دانشجویان کشور از حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
بر اساس آمار موجود، ۵۰.۷ درصد از کل دانشجویان کشور را زنان تشکیل میدهند و ۴۹.۳ درصد نیز مرد هستند.
همچنین حدود دو میلیون نفر از دانشجویان در مقطع کارشناسی، حدود ۴۵۰ هزار نفر در مقطع کاردانی، قریب به ۵۰۰ هزار نفر در مقطع کارشناسی ارشد، حدود ۱۴۰ هزار نفر در مقطع دکتری و ۱۰۴ هزار نفر نیز در دورههای دکترای حرفهای مشغول به تحصیل هستند.
وی با اشاره به توزیع استانی دانشجویان گفت: در یک دستهبندی، تعداد مطلق دانشجویان در استانها بررسی شده و در دستهبندی دیگر، تعداد دانشجویان هر استان نسبت به جمعیت آن استان مورد توجه قرار گرفته است.
بر این اساس، استان سمنان بیشترین تعداد دانشجو به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت را دارد و پس از آن استانهای یزد و تهران قرار دارند.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به مقایسه وضعیت آموزش عالی ایران با سایر کشورها اظهار کرد: در این مقایسه، تعداد دانشجویان بهصورت مطلق و نسبی نسبت به جمعیت و همچنین تعداد دانشگاهها مورد بررسی قرار گرفته است.
به جز یکی دو مورد استثنایی، مشاهده میشود که چه از نظر تعداد دانشجو و چه از نظر تعداد دانشگاه، ایران در وضعیت متعارفی قرار دارد.
البته در محاسبه تعداد دانشگاهها، دانشگاه پیام نور بهعنوان یک واحد یا در نهایت ۳۱ واحد استانی و دانشگاه آزاد اسلامی نیز به همین ترتیب در نظر گرفته شده است.
واحدی یکی از چالشهای اصلی آموزش عالی را تغییر نگرش داوطلبان نسبت به تحصیلات دانشگاهی دانست و گفت: اکنون دیگر اصرار گذشته برای دریافت مدرک دانشگاهی وجود ندارد.
بر همین اساس، تعداد داوطلبان در آخرین آمار ثبتشده در سال ۱۴۰۴ به ۹۸۰ هزار نفر رسیده است، در حالی که در مقاطعی تعداد داوطلبان از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر نیز فراتر میرفت.
بررسی آمار داوطلبان در گروههای مختلف نشان میدهد که در رشته علوم انسانی رشد داوطلبان مشاهده میشود، در رشته علوم تجربی نیز افزایش وجود دارد، اما در رشته ریاضی و فنی کاهش چشمگیری رخ داده است.
در سال ۱۳۹۰ حدود ۳۵ درصد داوطلبان آزمون سراسری در گروه علوم تجربی، ۲۹ درصد در گروه علوم انسانی و ۲۳ درصد در گروه علوم ریاضی و فنی قرار داشتند.
اکنون سهم علوم انسانی تقریباً در همان سطح ۲۹ درصد باقی مانده، اما سهم گروه ریاضی و فنی به ۱۳ درصد کاهش یافته است.
معاون آموزشی وزیر علوم این روند را زنگ خطری برای آموزش عالی دانست و تصریح کرد: پیش از این کاهش استقبال از رشتههای علوم پایه مشاهده میشد، اما اکنون این افول در رشتههای مهندسی نیز دیده میشود.
واحدی با اشاره به کیفیت داوطلبان ورودی رشتههای فنی و مهندسی گفت: بررسی نمرات داوطلبان در دروس ریاضی و فیزیک نشان میدهد که میانگین نمرات در برخی رشتهها پایین است.
به عنوان نمونه، میانگین نمره ریاضی پذیرفتهشدگان رشته شیمی کاربردی ۶.۲ از ۱۰۰ بوده، در حالی که در رشته مهندسی کامپیوتر که بیشترین تقاضا را دارد، این میانگین به ۱۹.۱ میرسد. در درس فیزیک نیز میانگین نمرات از ۱۰ تا ۳۵.۴ متغیر است.
این آمارها سیگنالهایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. بخشی از این مسئله به آموزش و پرورش و بخشی دیگر به میزان مطلوبیت و جذابیت رشتههای تحصیلی بازمیگردد.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به محدودیتهای مالی آموزش عالی گفت: سهم آموزش عالی از منابع و بودجه کشور بین دو تا سه درصد است.
این در حالی است که هزینههای جاری دانشگاهها رشد چشمگیری داشته و تنها نسبت به سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
در نتیجه، شکاف میان نیازهای آموزش عالی و منابع موجود بهطور مستمر در حال افزایش است و نوعی ناترازی در این حوزه شکل گرفته است.
از یک سو با کاهش تعداد داوطلبان مواجه هستیم و از سوی دیگر در حوزه اشتغال دانشآموختگان نیز با چالشهایی روبهرو هستیم.
مطابق آمارهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از هر ۱۰ فرد بیکار، چهار نفر دارای مدرک دانشگاهی هستند.
در بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه کشورهایی که اقتصاد آنها توان جذب دانشآموختگان را دارد، بین ۶۰ تا ۸۵ درصد فارغالتحصیلان در همان سال نخست جذب بازار کار میشوند، اما شرایط فعلی کشور چنین ظرفیتی را فراهم نکرده است.
البته باید توجه داشت که اشتغال ارتباط مستقیمی با رشد اقتصادی دارد و در سالهایی که رشد اقتصادی مناسب بوده، رشد اشتغال نیز افزایش یافته و با کاهش رشد اقتصادی، اشتغال نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به آثار جنگ بر آموزش عالی کشور گفت: جنگ، چالشهای موجود را تشدید کرده است. در این شرایط، تخریب زیرساختها را شاهد بودیم و بیش از ۳۰ دانشگاه در جریان تجاوز دشمن بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیدند و خسارات گستردهای به آنها وارد شد.
در وزارت علوم پنج استاد را تقدیم نظام، انقلاب و سرافرازی مردم ایران کردهایم.
این جنگ تحمیلی پیامدهای انسانی و اجتماعی متعددی به همراه داشته است؛ از جمله افزایش نگرانیها درباره بیکاری، تمایل به مهاجرت، محدود شدن تعاملات بینالمللی و تأثیر بر جایگاه ایران در عرصههای مختلف. همچنین فشارهای اقتصادی و تضعیف منابع مالی از دیگر پیامدهای آن بوده است.
واحدی در پایان این بخش از سخنان خود، گفت: از منظر آموزشی نیز اختلال در فرایندهای آموزشی و کاهش کیفیت یادگیری از جمله آثار این شرایط است.
این مسائل در کنار چالشهای مزمن و دامنهداری که آموزش عالی کشور پیش از این نیز با آنها مواجه بوده، بر دشواریهای موجود افزوده است.
برگزاری امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی بهصورت حضوری
وی در ادامه با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه تثبیت و تنظیمگری آموزشی، اظهار کرد: در سه لایه تدوین بسته جامع سیاستی آموزشی، هماهنگی نهادی و حکمرانی، و همچنین پایش، ارزیابی و پشتیبانی، اقداماتی انجام شده است.
معاون آموزشی وزیر علوم با ارائه گزارشی از وضعیت کلاسهای آموزشی در هفته نخست آموزش سال ۱۴۰۵ گفت: پس از اعلام آموزش مجازی، پایشهای انجامشده نشان داد که در مقاطع مختلف حدود ۷۰ درصد کلاسها بهصورت مجازی برگزار شده و حدود ۳۰ درصد نیز برگزار نشده است.
عمده کلاسهای برگزارنشده مربوط به دروس عملی بوده و بخش قابل توجهی از آموزشهای آفلاین نیز به دروس آزمایشگاهی اختصاص داشته است.
این آمار نشان میدهد که تداوم آموزش برقرار بوده، اما آموزش بهصورت کامل محقق نشده است.
وی با اشاره به چالشهای آموزش مجازی تصریح کرد: مهمترین مشکل در این زمینه، اینترنت بوده است. بر اساس نتایج پایش انجامشده، ۶۶ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند که در جریان برگزاری کلاسها با اختلالات اینترنتی مواجه بودهاند، ۸ درصد وضعیت اینترنت را ناپایدار دانستهاند و ۲۸ درصد نیز از دسترسی به اینترنت پایدار برخوردار بودهاند.
مشکلات زیرساختی، مسائل روحی و روانی دانشجویان، کاهش مشارکت دانشجویان، کمبود تجهیزات مناسب و همچنین آشنایی ناکافی استادان و دانشجویان با فضای مجازی از دیگر چالشهای آموزش مجازی بوده است.
این مسائل تنها مختص کشور ما نیست. بررسیهای انجامشده در سطح جهان پس از دوران کرونا نیز نشان داده است که آموزش مجازی میتواند بهعنوان آموزش مکمل در فرایند یادگیری مورد استفاده قرار گیرد، اما بهتنهایی کافی نیست.
نباید در این حوزه نگاه صفر و صدی داشته باشیم؛ به این معنا که در مقطعی صرفاً آموزش حضوری و در مقطعی دیگر صرفاً آموزش مجازی را دنبال کنیم.
الگوی مناسب، استفاده ترکیبی از ظرفیتهای آموزش حضوری و مجازی است که در آینده به آن پرداخته خواهد شد.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به روند بازگشت تدریجی دانشگاهها به آموزش حضوری گفت: ابلاغیههای لازم برای دانشگاهها ارسال شده و برخی دانشگاهها از نهم خرداد و برخی دیگر از بیستوسوم خرداد فعالیتهای آموزشی خود را آغاز کردهاند.
با توجه به مشکلات موجود در دانشگاهها، بازگشت یکباره به شرایط عادی امکانپذیر نبود، اما این روند با موفقیت در حال اجراست.
امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی نیز بهصورت حضوری برگزار میشود. برخی دانشگاهها برگزاری امتحانات را آغاز کردهاند و سایر دانشگاهها نیز بهتدریج برای برگزاری حضوری امتحانات تحصیلات تکمیلی برنامهریزی کردهاند.
در مقابل، با توجه به فراهم نشدن شرایط حضور دانشجویان کارشناسی، امتحانات این مقطع بهصورت مجازی برگزار خواهد شد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیامدهای جنگ و حمله به مدرسه میناب اشاره کرد و گفت: در روزهای نخست این جنگ ظالمانه و تجاوزی که به کشور رخ داد، یک فاجعه انسانی شکل گرفت؛ واقعهای هولناک که یادآوری صحنههای آن هر انسان آزادهای را آزار میدهد.
این واقعه نباید فراموش شود و زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهیدان دانشآموز و معلم این حادثه ضروری است.
باید این رخداد به یک سرمایه پایدار اجتماعی و میهنی برای ایران عزیز تبدیل شود و در عین حال مایه ننگ و سرشکستگی متجاوزان باشد تا دیگر چنین حوادثی تکرار نشود.
بر همین اساس، تصمیم گرفتهایم علاوه بر برگزاری برنامههای بزرگداشت و سوگ اجتماعی، این واقعه به یک سرمایه علمی و آموزشی نیز تبدیل شود.
هدف از این اقدام، ایجاد پیوندی ماندگار میان حافظه تاریخی، توسعه علمی، عدالت آموزشی و آیندهسازی و همچنین تقویت فرهنگ معلمی، مقاومت و تابآوری است.
در این راستا دو برنامه پیشبینی شده است؛ نخست جایزه ملی سرآمدی آموزشی با تکیه بر جلوههای ویژه معلمی و دوم بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶ برای دانشآموزان شهید این حادثه.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به فداکاری معلمان در جریان حمله به مدرسه میناب اظهار کرد: پس از نخستین اصابت به این مدرسه، تعدادی از معلمان دانشآموزان را جمعآوری کرده و تحت حمایت خود قرار میدهند، اما در ادامه اصابت دوم رخ میدهد.
بر اساس شواهد موجود، معلمانی مشاهده شدهاند که در حالی به شهادت رسیدهاند که دانشآموزان را در آغوش گرفته بودند.
این موضوع جلوهای ویژه از معلمی است؛ اینکه معلم حتی در خطرناکترین شرایط نیز حمایت و حفاظت از دانشآموزان خود را فراموش نمیکند.
بر این اساس، جایزه سرآمدی آموزشی با تکیه بر جلوههای ویژه معلمی در سطح استانی و ملی پیشبینی شده است.
همچنین برای تداوم آرمانهای دانشآموزان شهید این حادثه، بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶ طراحی شده است.
این برنامه امروز رونمایی شد و در بازدیدی که از محل حادثه خواهیم داشت نیز بهصورت رسمی اعلام خواهد شد.
معاون آموزشی وزیر علوم گفت: امیدواریم خداوند بزرگ روح این شهیدان عزیز را متعالی گرداند و به همه ما توفیق دهد تا در مسیر آرمانهای دانشآموزان، معلمان، استادان، دانشجویان، فرماندهان و مدیرانی که در جریان این جنگ از دست دادیم و بهویژه امام شهید و قائد شهید، گام برداریم و مسیر سرافرازی ملت ایران را ادامه دهیم.
واحدی با اشاره به برنامههای پیشبینیشده برای رشتههای راهبردی کشور اظهار کرد: برای رشتههای راهبردی و مورد نیاز کشور تسهیلاتی در نظر گرفته شده و یکی از رویکردهای اصلی نیز مسئلهمحور شدن دانشگاهها است.
آزمون سراسری در روزهای ۲۹ و ۳۰ مردادماه برگزار خواهد شد. در خصوص اعلام نتایج نیز دو سناریو وجود دارد. سناریوی نخست این است که نتایج در نیمه آبانماه اعلام شود که در این صورت، مطابق سالهای گذشته، نیمسال اول بهصورت فشرده برگزار خواهد شد.
سناریوی دوم که احتمال وقوع آن نیز کم نیست، این است که اعلام نتایج به آذرماه موکول شود. در این صورت امکان برگزاری نیمسال اول برای دانشجویان جدیدالورود وجود نخواهد داشت و عملاً این دانشجویان از نیمسال دوم تحصیل خود را آغاز خواهند کرد.
البته این موضوع به نحوه برنامهریزی پس از برگزاری آزمون سراسری بستگی دارد.
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره میزان مشارکت دانشجویان در کلاسهای مجازی اظهار کرد: همانطور که پیشتر اشاره شد، حدود ۷۰ درصد کلاسها برگزار شده است.
در همین کلاسها نیز میزان مشارکت دانشجویان، بسته به مقاطع مختلف تحصیلی، بین ۵۰ تا ۸۰ درصد متغیر بوده است.
در خصوص میزان افت تحصیلی هنوز نمیتوان قضاوت دقیقی داشت، زیرا نتایج نیمسال تحصیلی پس از برگزاری امتحانات مشخص خواهد شد. با این حال، در شرایطی که کشور با جنگ مواجه بود، آموزش مجازی بهترین گزینه محسوب میشد، چرا که هدف اصلی ما حفظ امنیت و آرامش دانشگاهیان و در عین حال تداوم آموزش بود.
پس از آن نیز بهتدریج به سمت بازگشایی دانشگاهها و آموزش حضوری حرکت کردیم، اما همچنان استفاده از آموزش الکترونیکی در برنامههای آموزشی مورد توجه قرار خواهد داشت.
وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی رشتههای فنی و مهندسی گفت: یکی از مهمترین چالشها مربوط به همین دروس بود.
در این زمینه به دانشگاهها اختیار داده شد که در صورت امکان، بخشی از آموزشها را بهصورت مجازی ارائه کنند؛ برای مثال استادان میتوانستند فرایندهای کارگاهی را ضبط و همراه با توضیحات تکمیلی در اختیار دانشجویان قرار دهند.
بخشی از این کلاسها بهصورت مجازی برگزار شد، اما در برخی موارد امکان اجرای چنین روشی وجود نداشت. تصمیمگیری در این زمینه بر عهده دانشگاهها و گروههای تخصصی گذاشته شد.
در ابلاغیهای که در ۳۱ اردیبهشتماه صادر و از چهارم خردادماه اجرایی شد، به دانشگاهها اجازه داده شد که این کلاسها را بهصورت فشرده برنامهریزی و برگزار کنند.
برخی دانشگاهها این اقدام را انجام دادند، اما برخی دیگر به دلیل شرایط خاص، از جمله قرار داشتن در مناطق همچنان درگیر شرایط جنگی، امکان اجرای آن را نداشتند.
برای این دسته از دانشگاهها نیز این اختیار در نظر گرفته شد که دروس را بهصورت نیمهتمام اعلام کنند تا در زمان مناسب تکمیل شوند یا در صورت فراهم نشدن شرایط، نسبت به حذف یا جایگزینی آنها تصمیمگیری شود.
نکتهای که درباره تأثیر این شرایط بر کیفیت آموزش مطرح شد، کاملاً درست است و بدون تردید کیفیت آموزش در چنین شیوهای تحت تأثیر قرار میگیرد. به همین دلیل برای جبران و بازیابی این وضعیت برنامهریزیهایی در دست انجام است.
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره طرح کاهش طول دوره تحصیلی کارشناسی نیز اظهار کرد: شاید عنوان بهینهسازی سنوات تعبیر مناسبتری برای این طرح باشد.
به هر حال شرایط رشتههای مختلف از جمله علوم انسانی، هنر، مهندسی، علوم پایه و کشاورزی با یکدیگر متفاوت است و برای هر یک مطالعات و برنامههای جداگانهای انجام شده است.
این طرح همچنان در دست بررسی و اقدام است، اما تلاش کردهایم آن را با مشارکت خود دانشگاهها پیش ببریم تا به یک اقدام ماندگار و پایدار تبدیل شود.
تمامی ابعاد موضوع در حال بررسی است و در صورت فراهم شدن شرایط، اجرای آزمایشی آن در دانشگاههای داوطلب آغاز خواهد شد و پس از استخراج نتایج، درباره توسعه آن تصمیمگیری میشود.
شرایط کنونی ایجاب میکند که علاوه بر تصمیمات سختافزاری، تصمیمات نرمافزاری نیز اتخاذ شود.
بخشی از این تصمیمات به موضوع سنوات تحصیلی بازمیگردد و بخشی دیگر به تقویم آموزشی دانشگاهها، زمانبندی برگزاری دورهها و حتی بررسی امکان تغییر ساختار نیمسال تحصیلی به نظامهای دیگر مربوط میشود که همگی در حال بررسی هستند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره رسوب دانشجویان در دانشگاهها گفت: با توجه به وضعیت فعلی سنوات آموزشی، بسیاری از دانشجویان بیش از سنوات مصوب در دانشگاهها باقی میمانند و همان پدیده رسوب دانشجویی شکل میگیرد.
برای این موضوع نیز باید تدابیری اندیشیده شود، اما بخش عمده این مسئله احتمالاً ناشی از عوامل غیرآموزشی است. بر همین اساس، ایده تفکیک سنوات رفاهی و سنوات آموزشی مطرح شده است که در زمان مناسب جزئیات بیشتری درباره آن ارائه خواهد شد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه آموزش هوشمند در دانشگاهها اظهار کرد: یکی از برنامههای تحولی معاونت آموزشی، توسعه آموزش هوشمند است.
برنامه توسعه آموزش هوشمند تدوین و در مراجع ذیربط تصویب شده و اکنون در حال اجراست.
برای تحقق آموزش هوشمند، باید زیرساختها، بسترهای آموزشی، قوانین و مقررات، استادان و دانشجویانی که در این کلاسها حضور دارند، متناسب با این تحول تغییر کنند.
به همین منظور، مراکز توسعه و تعالی آموزشی در دانشگاهها پیشبینی شدهاند تا در حوزه استانداردها، قوانین و مقررات، آموزش استادان و بهروزرسانی اطلاعات آنها برای برگزاری کلاسهای هوشمند فعالیت کنند.
اجرای این برنامه آغاز شده است، هرچند جنگ موجب ایجاد وقفهای نسبی در روند کار شد. با این حال، در چند دانشگاه کلاسهای هوشمند راهاندازی و تجهیز شدهاند تا بهعنوان الگو برای توسعه در سایر دانشگاهها مورد استفاده قرار گیرند.
آموزش هوشمند نیازمند سرمایهگذاری و برخورداری از بنیه مالی مناسب است که امیدواریم با رایزنیهای انجامشده با بخشهای مختلف، شرایط لازم برای توسعه آن فراهم شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر آموزش مجازی بر کیفیت آموزش و نحوه ارزیابی دانشجویان گفت: دانشجویان امروز همان دانشآموزان دیروز هستند که از مدارس و دبیرستانها وارد دانشگاه شدهاند.
اگر بنیه علمی آنها، بهویژه در درس ریاضی، مناسب نباشد، آموزش عالی نیز در دستیابی به اهداف خود با مشکل مواجه خواهد شد.
در آزمونهای بینالمللی که میانگین مطلوب در آنها ۵۰۰ است، نتایج کسبشده در سالهای مختلف برای کشور ما بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ بوده که عددی شایسته نظام آموزشی کشور نیست و باید مورد توجه قرار گیرد.
یکی از دلایل کاهش اقبال به رشتههای ریاضی، فنی و مهندسی نیز میتواند به همین موضوع بازگردد. برنامه آموزش هوشمند نیز با هدف استفاده تلفیقی و ترکیبی از آموزش حضوری و مجازی طراحی شده است.
واحدی درباره برگزاری آزمونهای مجازی اظهار کرد: با توجه به محدودیتهای زیرساختی، ناپایداری اینترنت، امکانات موجود و همچنین استفاده از هوش مصنوعی، در شرایط فعلی امکان برگزاری یک آزمون کاملاً استاندارد و مبتنی بر عدالت آموزشی در فضای مجازی فراهم نیست.
در برخی دانشگاهها استادان تلاش میکنند با استفاده از ابزارهای موجود، برگزاری آزمونهای شفاهی، طراحی آزمونهای اختصاصی برای هر دانشجو و بهرهگیری از سامانههای یادگیری، تأثیر این چالشها را کاهش دهند، اما در مجموع این مسئله همچنان یکی از چالشهای اصلی برگزاری آزمونهای مجازی است.
معاون آموزشی وزیر علوم تصریح کرد: یکی از دلایل اصلی اصرار دانشگاهها بر بازگشت تدریجی به آموزش حضوری، غلبه بر همین چالشهاست.
با وجود مشکلات موجود در حوزه خوابگاهها، تغذیه و آسیبهای ناشی از جنگ، دانشگاهها تلاش میکنند به سمت آموزش حضوری حرکت کنند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی وزارت علوم برای مواجهه با شرایط مشابه در آینده گفت: با آغاز جنگ، سناریوهای مختلفی برای تداوم فعالیت دانشگاهها پیشبینی شد. یکی از مؤلفههای اساسی در این زمینه، اینترنت است.
محدودیتهای اینترنتی مشکلاتی را برای دانشجویان بینالملل ایجاد کرد. همچنین هزاران مقاله علمی که در دانشگاههای کشور تولید شده بود، به دلیل شرایط ایجادشده ثبت نشد و این مسئله بر رتبه علمی کشور تأثیر گذاشت؛ بهگونهای که رتبه علمی ایران به ۱۸ تنزل پیدا کرد.
از همان روزهای ابتدایی بر اهمیت اینترنت بهعنوان یک مؤلفه حیاتی و اساسی برای فعالیتهای وزارت علوم تأکید شد. در همین راستا مکاتبات و هماهنگیهایی با رئیسجمهور، وزیر ارتباطات و سایر مراجع ذیربط انجام گرفت.
در مقاطعی که اینترنت عمومی محدود شده بود، برای استادان و دانشگاهها دسترسیهای ویژه فراهم شد و آیپی دانشگاهها فعال شد.
این تجربه باید برای آینده نیز مورد استفاده قرار گیرد تا در صورت بروز مجدد شرایط مشابه، از خسارتهایی همچون کاهش رتبه علمی، انزوای علمی و محدود شدن تعاملات بینالمللی جلوگیری شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره سهمیه مناطق جنگزده در کنکور اظهار کرد: در جریان جنگ، تعدادی از داوطلبان کنکور که خود یا خانوادههایشان بهطور مستقیم آسیب دیده بودند، مراجعاتی داشتند.
بر همین اساس، سازمان سنجش موضوعی تحت عنوان سهمیه مناطق بحرانزده را مطرح کرد که میتواند شامل شرایط ناشی از جنگ، زلزله و سایر بحرانها باشد.
هدف از این سهمیه، فراهم کردن امکان استفاده از تسهیلات آموزشی برای افرادی است که در اثر این شرایط دچار آسیب شدهاند.
وی درباره بحث حذف سهمیههای کنکور نیز گفت: موضوع حذف سهمیهها مطرح نبوده، بلکه بازنگری در فرصتهای آموزش عالی با هدف استفاده عادلانه همه افراد از این فرصتها مورد مطالعه قرار گرفته است.
این مطالعات انجام شده، چالشهای آن بررسی شده و نتایج آن نیز به ریاستجمهوری ارائه شده است.
معاون آموزشی وزیر علوم در پاسخ به پرسشی درباره تمدید مهلت دفاع دانشجویان اظهار کرد: برای دانشجویانی که قرار بود تا بهمنماه ۱۴۰۴ از پایاننامه یا رساله خود دفاع کنند، این مهلت تا اردیبهشتماه ۱۴۰۵ تمدید شده است.
این تمدید به معنای حذف مقررات دانشگاهی نیست، بلکه برای هماهنگی با زمانبندیهای آموزشی انجام شده است.
دانشجویانی که تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵ موفق به دفاع شوند، نمره آنها در نیمسال نخست ثبت خواهد شد و افرادی که پس از آن دفاع کنند، در نیمسال بعدی قرار خواهند گرفت.
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره تعداد داوطلبان مشمول سهمیه مناطق بحرانزده گفت: در حال حاضر آمار دقیقی در این زمینه در اختیار ندارم و سازمان سنجش میتواند اطلاعات دقیقتری ارائه کند.
وی همچنین درباره وضعیت آزمون جامع دانشجویان دکتری اظهار کرد: آزمون جامع حذف نشده است، اما برای آن جایگزینهایی پیشبینی شده است.
بر اساس مصوبه شورای برنامهریزی، آزمون جامع میتواند در برخی موارد با شاخصهایی مانند معدل بالاتر از ۱۸، ارائه مقاله علمی یا اجرای یک طرح کاربردی ویژه جایگزین شود.
بنابراین آزمون جامع همچنان برقرار است، اما این امکان فراهم شده که دانشگاهها و گروههای آموزشی برای دانشجویان واجد شرایط، از روشهای جایگزین استفاده کنند و در این موارد الزام به شرکت در آزمون جامع وجود نداشته باشد.
معاون آموزشی وزیر علوم با اشاره به روند اجرای آمایش آموزش عالی اظهار کرد: در مقطعی از زمان، توسعه آموزش عالی با هدف پاسخگویی به تقاضای اجتماعی انجام شد، اما اکنون با کاهش تعداد داوطلبان و محدودیت منابع، بودجهها و امکانات، ضرورت بازآرایی مؤسسات آموزش عالی بیش از گذشته احساس میشود.
بر همین اساس، باید متناسب با مأموریتگرایی، نقاط قوت و مزیتهای هر دانشگاه در مناطق مختلف کشور، بازنگری و بازآرایی در نظام آموزش عالی صورت گیرد.
فاز نخست آمایش آموزش عالی پیش از این انجام شده، طرح آن آماده، ابلاغ و اجرا شده است. فاز دوم نیز به همین ترتیب مورد بررسی قرار گرفته، نتایج آن استخراج شده و اکنون در حال اجراست.
بر اساس خروجیهای این مراحل، فاز سوم نیز با همان رویکردها و با تأکید بر مسئلهمحوری دانشگاهها در دستور کار قرار خواهد گرفت.
واحدی با اشاره به رویکرد وزارت علوم در حوزه آموزش عالی گفت: شعار ما دانشگاه پویا، هوشمند و جامعهمحور است.
جامعهمحور بودن به این معناست که دانشگاه باید در خدمت نیازهای واقعی جامعه باشد و توسعه آن نیز بر مبنای همین نیازها شکل گیرد، نه صرفاً بر اساس ظرفیتهای موجود مانند تعداد استادان یا فضاهای فیزیکی.
وی در پاسخ به پرسشی درباره نامگذاری بورسیه تحصیلی مسیر میناب ۱۵۶ اظهار کرد: در ابتدا عدد ۱۶۸ مطرح بود، اما پس از بررسی و استعلام از مراجع ذیربط، مشخص شد که آمار رسمی، مستند و نهایی ۱۵۶ نفر است.
بر اساس آمار رسمی تأییدشده از سوی وزارت آموزش و پرورش، در این حادثه ۱۲۰ دانشآموز شهید، ۲۶ نفر از معلمان و کادر مدرسه و ۹ نفر از اولیای دانشآموزان جان خود را از دست دادند. همچنین یک جنین ۶ ماهه نیز در میان قربانیان این حادثه بوده است.
واحدی در پاسخ به پرسشی درباره کاهش تعداد داوطلبان و افت استقبال از رشتههای فنی و مهندسی گفت: بخشی از این کاهش به مسائل جمعیتی و کاهش جمعیت جوان کشور بازمیگردد و بخشی دیگر نیز ناشی از تغییر پارادایمها و نگرشهای جدید در جامعه است.
این موضوع میتواند چالشهایی را ایجاد کند و برای مواجهه با آن باید مطلوبیت رشتههای تحصیلی افزایش یابد. همچنین لازم است مهارتهای سخت و مهارتهای نرم در برنامههای آموزشی تقویت شوند.
تقویت پیوند میان رشتههای تحصیلی و مشاغل و همچنین ارتقای کیفیت آموزشی از دیگر اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. در همین راستا برنامه اعتباربخشی آموزشی نیز در دستور کار قرار دارد.
