سپرهای جدید بیمهای برای روزهای بحران
سکینه مهرائی
در حالی که بسیاری از بیمهنامههای موجود در ایران خسارتهای ناشی از جنگ را پوشش نمیدهند، طراحی محصولات بیمهای جدید مانند بیمه خسارت جنگی منازل، وقفه کسبوکار، جابهجایی اضطراری خانوار و بیمه سایبری میتواند به ابزاری مؤثر برای افزایش تابآوری اقتصادی کشور در شرایط بحران تبدیل شود.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد، در شرایطی که بحث تابآوری اقتصادی کشور بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته، نگاهها به سمت نقش مغفولمانده صنعت بیمه در مدیریت ریسکهای کلان، از جمله ریسکهای ناشی از جنگ و درگیریهای نظامی معطوف شده است. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که بیمه میتواند بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی کاهش خسارتهای اجتماعی و مالی در شرایط بحران عمل کند؛ اما این نقش تنها زمانی محقق میشود که محصولات بیمهای متناسب با واقعیتهای جدید طراحی و عرضه شوند. اکنون پرسش اصلی این است که صنعت بیمه ایران چه محصولات جدیدی میتواند ایجاد کند تا در صورت وقوع شرایط جنگی، از فشار اقتصادی بر مردم و بنگاهها بکاهد و همزمان ظرفیت مالی شرکتهای بیمه نیز حفظ شود؟
یکی از نخستین نیازها در چنین شرایطی، طراحی «بیمه خسارات جنگی منازل» است؛ پوششی که در بسیاری از کشورها بهعنوان یک محصول استراتژیک شناخته میشود. این بیمه میتواند خسارت واردشده به ساختمانها، تجهیزات داخل منزل و حتی وسایل ضروری زندگی را در صورت تخریب ناشی از حملات نظامی جبران کند. در مدلهای بینالمللی، این نوع بیمه معمولاً با مشارکت دولت و صندوقهای ویژه اجرا میشود تا بار مالی سنگین آن بر دوش شرکتهای بیمهگر قرار نگیرد. با توجه به تراکم بالای شهری و ارزش بالای املاک در ایران، چنین محصولی میتواند نقش اساسی در بازیابی سریع خانوارها پس از بحران داشته باشد.
در کنار منازل، کسبوکارها نیز در شرایط بحران با یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی یعنی «وقفه در فعالیت» روبهرو میشوند. طراحی «بیمه وقفه کسبوکار در شرایط جنگ» میتواند یکی از ابزارهای مهم حمایت از صاحبان مشاغل باشد. این بیمه قادر است زیان ناشی از تعطیلی اجباری، کاهش فروش، از بین رفتن موجودی و هزینههای ثابت مانند حقوق کارکنان را جبران کند. با توجه به اینکه بخش بزرگی از اقتصاد ایران بر دوش کسبوکارهای کوچک و متوسط است، وجود چنین محصولی میتواند از موج ورشکستگیها در یک بحران گسترده جلوگیری کند و به حفظ اشتغال کمک شایانی کند.
بیمه جابهجایی اضطراری و حمایت از خانوار
یکی دیگر از محصولات کاربردی که در جهان سابقه موفق دارد و میتواند برای ایران طراحی شود، «بیمه جابهجایی اضطراری خانوار» است. این بیمه در زمان بروز تهدیدات امنیتی که مردم ناچار به ترک محل زندگی میشوند، هزینههای ضروری از جمله حملونقل، اسکان موقت، بستههای حمایتی اولیه و حتی انتقال لوازم ضروری را پوشش میدهد. چنین محصولی میتواند برای کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان و تبریز که تراکم جمعیت بالایی دارند و زیرساختهایشان در بحران به سرعت دچار فشار میشود، نقش حیاتی ایفا کند.
در کنار این محصول، طراحی «بیمه حمایت درآمدی از خانوار» نیز میتواند یک نوآوری مهم برای صنعت بیمه کشور باشد. این بیمه در صورت فوت یا ازکارافتادگی سرپرست خانواده ناشی از شرایط جنگی، مبلغی ماهانه یا یک سرمایه مشخص را به اعضای خانواده پرداخت میکند. چنین حمایتی علاوه بر کاهش فشار مالی، در ایجاد آرامش روانی و افزایش حس امنیت خانوارها نقش مؤثری دارد. این محصول میتواند مشابه بیمه عمر باشد، اما با ساختار ویژهای برای پوشش خطراتی که در شرایط عادی مستثنی هستند.
ضرورت پوشش سایبری و حمایت از زیرساختها
در دنیای امروز جنگ فقط در میدان نبرد رخ نمیدهد؛ حملات سایبری نیز میتوانند اقتصاد کشور را فلج کنند. ازاینرو طراحی «بیمه سایبری با سطح پوشش بحران» از دیگر نیازهای صنعت بیمه ایران است. این بیمه میتواند خسارت ناشی از هک، باجافزار، سرقت داده، از کار افتادن سیستمها و حتی حملات سایبری سازمانیافته علیه زیرساختها را پوشش دهد. با توجه به نقش حیاتی بانکها، شرکتهای فناوری، پلتفرمها و صنایع حساس، چنین محصولی میتواند از بروز اختلالهای گسترده جلوگیری کند و به استمرار فعالیت اقتصادی در زمان بحران کمک کند.
از سوی دیگر، یکی از حلقههای گمشده در صنعت بیمه کشور، نبود «بیمه زیرساختهای حیاتی در شرایط جنگ» است. بیمارستانها، نیروگاهها، پالایشگاهها، مراکز داده و شبکههای ارتباطی ستون فقرات اقتصاد و امنیت کشور هستند. طراحی بیمهای ویژه برای این بخشها که با حمایت دولت یا صندوقهای ویژه تقویت شود، میتواند تضمینی برای پایداری عملکرد آنها در شرایط بحران باشد.
با این حال اجرای همه این محصولات بدون ایجاد یک پشتوانه مالی قدرتمند امکانپذیر نیست. به همین دلیل بسیاری از کشورها برای ریسکهای کلان و غیرقابل پیشبینی، صندوقهای مشترک دولت و صنعت بیمه ایجاد کردهاند. ایجاد «صندوق بیمه ریسکهای جنگی و بحران» در ایران میتواند بستر اصلی راهاندازی این محصولات باشد و ریسکهای فراگیر را از دوش شرکتهای بیمهگر بردارد.
به این ترتیب، طراحی محصولات بیمهای جدید برای شرایط جنگی نهتنها یک ضرورت فوری برای افزایش تابآوری جامعه است، بلکه فرصتی بزرگ برای صنعت بیمه محسوب میشود تا نقش استراتژیکتری در اقتصاد ملی ایفا کند. اگر بیمهها بتوانند با نوآوری، مشارکت دولت و شناخت صحیح از نیازهای مردم وارد این حوزه شوند، نهتنها خسارتهای احتمالی جنگ کاهش مییابد، بلکه سطح اعتماد عمومی به صنعت بیمه نیز به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
