رویاهای دیجیتال در تسخیر ناترازی شبکه برق ایران
محمود رحمانی
هوشمندسازی کنتورهای برق که قرار بود ستون فقرات مدیریت مصرف در کشور باشد، بعد از سالها هنوز با فاصلهای محسوس از اهداف اولیه پیش میرود، حالا وزارت نیرو با هدف نصب میلیونها کنتور جدید و تمرکز بر مشترکان پرمصرف، میخواهد قبل از اوج بار ۱۴۰۵ کنترلپذیری شبکه را افزایش دهد.
به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد، پروژه ملی هوشمندسازی کنتورهای برق که از اواخر دهه ۸۰ خورشیدی کلید خورد، همچنان در پیچوخم موانع مالی و کندی در اجرا به سر میبرد. طرحی که با نام «فهام» (فراسامانه هوشمند اندازهگیری و مدیریت انرژی) و به عنوان بستری برای پایش لحظهای و توزیع عادلانه انرژی معرفی شد، اکنون به پاشنه آشیل مدیریت ناترازی شبکه برق در فصول گرم تبدیل شده است. اهداف اولیه تعویض ۲۰ میلیون کنتور به دلیل محدودیتهای اعتباری به فازهای یک میلیونی تقلیل یافت و حتی در این مسیر نیز کارنامه مجریان در دورههای گذشته به تعویض حدود ۳۰۰ هزار دستگاه محدود شد که سهم ناچیزی از آن به بخش خانگی اختصاص داشت.
تجهیز شبکه به کنتورهای هوشمند، نه تنها امکان پایش و مدیریت برخط مصرف را برای شهروندان فراهم میکند، بلکه ابزاری کارآمد برای توزیعکنندگان جهت شناسایی نقاط ضعف شبکه، پیشگیری از افت ولتاژ و برخورد با مشترکان بدمصرف است. این کنتورها به دلیل شیوه محاسباتی پلکانی برق، جذابیت اقتصادی بالایی برای مدیریت هزینهها دارند و به مشترکین اجازه میدهند مصرف خود را ساعت به ساعت پایش کنند. با این حال، پرسش کلیدی این است که وزارت نیرو در سال جاری چه برنامهای برای جبران عقبماندگیهای این بخش دارد؟
نقشه راه کنترلپذیری ۱۲ میلیون مشترک پیش از اوج بار
طبق آخرین اهداف تعیینشده، وزارت نیرو نصب ۷ میلیون کنتور هوشمند جدید را در دستور کار خود قرار داده است تا در مجموع، تعداد مشترکان کنترلپذیر کشور به ۱۲ میلیون برسد. در این میان، اولویت اصلی با مصرفکنندگان خانگی پرمصرف (بیشتر از الگوی مجاز فصول گرم) و مشترکان تجاری با مصرف ماهانه بالای ۱۰۰۰ کیلووات ساعت است. همچنین تمامی انشعابهای صنعتی داخل و خارج از شهرکهای صنعتی، پمپهای آب کشاورزی و ادارات دولتی موظف به دریافت این تجهیزات شدهاند.
بر اساس فازبندی جدید تا پیش از آغاز دوره اوج بار سال ۱۴۰۵، نصب بیش از ۳۱۶ هزار کنتور هوشمند خانگی و تجاری در مرحله اول، ۲۱ هزار کنتور کشاورزی، ۲۳ هزار کنتور صنعتی و ۱۸۵۰ کنتور اداری برنامهریزی شده است. در مرحله دوم نیز که تا پایان سال ۱۴۰۵ زمانبندی شده، نصب ۲۳۷ هزار کنتور خانگی دیگر و ۲۴۰۰ کنتور برای پستهای عمومی هدفگذاری شده است. با توجه به قوانین بودجه، هزینه تعویض این کنتورها بسته به نوع کاربری متفاوت بوده و برای کاهش فشار بر مشترکان کمدرآمد، به صورت اقساطی دریافت میشود؛ اقدامی که امید میرود سرعت عبور از سیستمهای سنتی به شبکه هوشمند را شتاب بخشد.
