بازطراحی ساختار حکمرانی انرژی؛ شرط عبور از بحران ناترازی

پایگاه خبری افق و اقتصاد-کیوان جودی، دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران تأکید کرد: تأسیسات پارس جنوبی و شبکه خطوط فشار قوی، به‌عنوان تأمین‌کننده بیش از ۷۵ درصد گاز کشور، از نقاط حیاتی و غیرقابل جایگزین محسوب می‌شوند. بنابراین بایستی در این حوزه ها تدابیر امنیتی و تقویت زیرساخت از سوی فعالان این حوزه صورت گیرد.

به گزارش پایگاه خبری افق و اقتصاد ؛ کیوان جودی، دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران، در گفتگوی تفضیلی با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های انرژی کشور، نسبت به افزایش آسیب‌پذیری این بخش در شرایط تنش‌های منطقه‌ای و ضرورت بازطراحی ساختار حکمرانی انرژی هشدار داد.

تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که زیرساخت‌های انرژی همواره از نخستین اهداف در هرگونه درگیری نظامی یا تنش امنیتی هستند.

تأسیسات پارس جنوبی و شبکه خطوط فشار قوی، به‌عنوان تأمین‌کننده بیش از ۷۵ درصد گاز کشور، از نقاط حیاتی و غیرقابل جایگزین محسوب می‌شوند. بنابراین بایستی در این حوزه ها تدابیر امنیتی و تقویت زیرساخت از سوی فعالان این حوزه صورت گیرد.

وی درباره انرژی‌های تجدیدپذیر نیز اظهار داشت: هرچند این بخش به دلیل پراکندگی جغرافیایی از تاب‌آوری بیشتری برخوردار است، اما نبود زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، کارایی آن را در مقیاس ملی محدود می‌کند.

راهکارهای جذب سرمایه در شرایط پرریسک

دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی تأکید کرد: ریسک بالا در حوزه انرژی به معنای توقف سرمایه‌گذاری نیست، بلکه نیازمند بازطراحی سازوکارهای مالی و قراردادی است، وی در این زمینه به چند راهکار اشاره کرد و افزود: تضمین خرید تضمینی PPA با ارز مرجع: انعقاد قراردادهای ۱۵ تا ۲۵ ساله با قیمت ثابت و ایندکس‌شده به شاخص تورم؛ این تضمین ریسک درآمدی را از سرمایه‌گذار می‌گیرد.

صندوق ضمانت دولتی برای پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر: ایجاد صندوق‌های ضمانت با پشتوانه درآمدهای نفتی دولت برای پوشش ریسک تسویه صورت‌حساب از سوی توزیع‌کننده‌های برق.

ساختار تأمین مالی ترکیبی : ترکیب منابع داخلی با وام‌های بین‌المللی از طریق بانک‌های توسعه‌ای آسیایی، چینی و روسی که محدودیت‌های کمتری دارند.

مناطق آزاد انرژی با مشوق‌های ویژه: تعریف مناطق اقتصادی ویژه برای پروژه‌های تجدیدپذیر با معافیت‌های مالیاتی ۱۰ ساله و امکان صادرات مستقیم.

مدیریت صادرات و مصرف در شرایط بحران

جودی در ادامه گفت‌وگو با اشاره به ضرورت مدیریت پویا میان مصرف داخلی و صادرات، تأکید کرد:

توازن انرژی باید بر اساس ظرفیت واقعی تولید تنظیم شود، نه اولویت مطلق یکی بر دیگری.

وی چارچوب پیشنهادی خود را در شرایط مختلف چنین تشریح کرد: در شرایط عادی، صادرات طبق قرارداد ادامه می‌یابد و تأمین داخلی کامل انجام می‌شود.

در شرایط هشدار، کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی مصرف صنایع انرژی‌بر ضروری است. در شرایط بحرانی، صادرات غیرضروری کاهش یافته و تأمین نیازهای حیاتی داخلی در اولویت قرار می‌گیرد.

در وضعیت فوق بحرانی نیز صادرات متوقف و نیازهای حیاتی کشور تأمین می‌شود.

اجرای این مدل نیازمند اصلاح فوری قراردادهای صادراتی و تعریف دقیق فورس ماژور انرژی است.

فرصت بحران برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر

به گفته دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی، بحران فعلی می‌تواند به فرصتی برای تحول ساختار انرژی کشور تبدیل شود.

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی توزیع‌شده، ایجاد سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی در مراکز حیاتی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند تاب‌آوری شبکه انرژی را افزایش دهد.

نقش بخش خصوصی در شرایط اضطراری

جودی با اشاره به اهمیت بخش خصوصی در مدیریت بحران انرژی افزود: تعمیر و نگهداری اضطراری تجهیزات، تأمین قطعات حیاتی، راه‌اندازی ظرفیت‌های تولید اضطراری و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف، از جمله نقش‌های غیرقابل جایگزین بخش خصوصی در شرایط بحران است.

اصلاحات ساختاری و ضرورت اقدام فوری

وی همچنین با تأکید بر ضرورت اصلاحات ساختاری در صنعت انرژی گفت: تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که بحران‌های انرژی، نقطه آغاز اصلاحات اساسی در حوزه بهره‌وری و قیمت‌گذاری هستند.

به گفته وی، اصلاح تدریجی قیمت انرژی صنایع، الزام ممیزی انرژی و ایجاد بازار ظرفیت انرژی از جمله اقدامات ضروری در این مسیر است.

دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران در پایان این گفت‌وگو تأکید کرد: بحران انرژی کشور دیگر صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه به یک چالش حکمرانی تبدیل شده است.

به گفته وی، ظرفیت‌ها و توان بخش خصوصی وجود دارد، اما آنچه نیاز است، اصلاح سیاست‌گذاری، شفافیت در تصمیم‌گیری و افزایش اعتماد به بخش خصوصی است.